Koning Willem-Alexander zal tijdens de herdenking van de slavernij op 1 juli het woord voeren. Haagse bronnen bevestigen een bericht daarover van RTL Nieuws. Mogelijk zal hij daar zijn excuses aanbieden voor het slavernijverleden, maar dat is nog niet definitief.

Op 1 juli is het precies 150 jaar geleden dat er daadwerkelijk een einde kwam aan de slavernij. Op 19 december vorig jaar bood premier Rutte namens de Staat al zijn excuses aan voor het Nederlandse slavernijverleden. Hij zei toen dat de Nederlandse overheid jarenlang slavernij mogelijk heeft gemaakt, gestimuleerd, in stand heeft gehouden en ervan heeft geprofiteerd.

Rutte zei toen ook dat de koning op 1 juli bij de herdenking in Amsterdam (Keti Koti) aanwezig zou zijn en dat die zich zeer betrokken voelt bij het onderwerp. Veel nazaten van slaafgemaakten willen graag dat behalve de premier ook de koning excuses maakt.

Rond de verontschuldigingen van eind vorig jaar was er veel kritiek op de gang van zaken. Toen uitlekte dat 19 december de dag zou worden dat het kabinet excuses zou aanbieden, voelden organisaties van nazaten zich overvallen. Zij wilden liever 1 juli als dag van verontschuldigingen. Veel onderzoekers en nazaten waren achteraf overigens tevreden over de toon van de toespraak van de premier.

Terwijl Nederland snel vergrijst, zijn we voor de ouderenzorg echt steeds meer op onszelf aangewezen. Dat is de boodschap van minister van Langdurige Zorg, Conny Helder in Nieuwsuur. "We hebben niet de mogelijkheid om de zorg op dezelfde manier te blijven geven."

Zo'n 80 procent van de Nederlanders heeft niks geregeld voor zorg en aanpassingen die ze later als ouderen mogelijk nodig hebben, blijkt uit onderzoek van Actiz, de branchevereniging van zorgorganisaties. "Veel mensen laten het erop aankomen", zegt Helder.

Ze vindt dat zorgelijk. "Het is heel verstandig om er wel over na te denken. Je hebt nu nog het stuur in handen als je jonger bent. Waar woon je? Heb je een steile trap? Dan ben je kwetsbaar als er iets gebeurt. Goed om na te denken wat je wilt, later."

De minister wil het aantal verpleeghuisplekken - totaal 130.000 - niet verder laten groeien. "Het aantal mensen dat in de zorg werkt, stijgt niet mee met het aantal mensen dat zorg nodig heeft." Een oplossing ligt volgens haar bij het bouwen van 40.000 nieuwe verpleegzorgwoningen, maar zo erkent ze "die zijn pas in 2030 klaar".

De weg naar zelfredzaamheid van ouderen ligt alleen vol met hobbels. De ouderenzorg kampt met personeelstekort, oplopende wachtlijsten, woningtekorten en bureaucratische rompslomp. "We moeten het slimmer organiseren", vindt Helder. "Als we die verpleeghuisplekken willen handhaven, moeten we de rest anders organiseren."

Dat anders organiseren moet voor een deel komen van innovaties. De Rijksoverheid heeft tips voor ouderen gebundeld op de website www.zorgvannu.nl. Je klikt op een aandoening naar keuze aan en krijgt een aantal "innovatieve" hulpmiddelen gepresenteerd.

Maar bij veel aandoeningen geeft de website weinig handige tips: zo krijgt de oudere met dementie die graag praktische oplossingen wil om langer thuis te blijven wonen van de overheidswebsite slechts deze opties: installeer een spraakassistent en koop een robotstofzuiger ("Zo kun je jouw energie in andere dingen steken").

Wie blind of slechtziend is, krijgt naast de spraakassistent ook de tip een alarmknop en een slimme rookmelder aan te schaffen. Mensen die slecht ter been zijn en veilig thuis willen wonen, krijgen het advies om antislipsokken te kopen. Een linkje naar Bol.com is al bijgevoegd. Net als een review over de sokken, ludiek opgenomen in een zwembad. Volgens Helder is er voor de website nog wel wat werk aan de winkel. "Die is nog niet goed gevuld."

De minister reisde afgelopen week ter inspiratie voor de ouderenzorg ook nog af naar Scandinavië. "In Helsinki zag ik appartementencomplexen die door ouderen zelf zijn georganiseerd. Actief samen koken, samen schoonmaken. Ook in Nederland moeten we dat zo organiseren. Met mensen die daar ook wonen, die ouderen kunnen helpen."

Het kabinet heeft, na politieke onenigheid, een knoop doorgehakt over details van de spreidingswet. Die gaat over de verdeling van asielzoekers over alle gemeenten.

Afgesproken is onder meer dat gemeenten de komende jaren gezamenlijk maximaal 40.000 nieuwe opvangplekken moeten leveren. Dat zijn gemiddeld 115 asielzoekers per gemeente.

Gemeenten hebben vanaf 1 januari 2024 drie maanden de tijd om een plan in te dienen over hun extra opvangplekken. Het Rijk kijkt dan of dat bij elkaar opgeteld landelijk gezien genoeg is. Is er een tekort, dan krijgen de provincies ieder de opdracht om alsnog die opvangplekken bij hun eigen gemeenten te gaan zoeken.

Als dit na acht maanden nog niet gelukt is, dan maakt staatssecretaris Eric van der Burg zelf een plan dat hij dwingend kan opleggen aan provincies en gemeenten.

Gemeenten kunnen een extra beloning krijgen. Dat kan bijvoorbeeld voor opvangplekken die zij langdurig beschikbaar stellen of voor bijzondere opvang van minderjarigen.

Staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) wilde de spreidingswet eigenlijk al dit jaar laten ingaan om een herhaling van de chaos in Ter Apel van afgelopen zomer te voorkomen. Dit werd al eerder uitgesteld naar 1 januari 2024.

Voor de komende maanden heeft Van der Burg daarom een noodplan in het leven geroepen. Gemeenten die bepaalde groepen blijven weigeren, zoals alleenstaande mannen, kunnen gedwongen worden die op te vangen. Ook worden statushouders gehuisvest in hotels, om in de asielopvang plaatsen te creëren.

De Tweede Kamer organiseert volgende week gesprekken met deskundigen en belanghebbenden ter voorbereiding op het Kamerdebat over de wet. Daarna moet de wet worden behandeld door de nieuwe Eerste Kamer, die komende dinsdag wordt gekozen.

De Raad van State uitte eerder kritiek op de wet; die zou onnodig complex uitpakken en moeilijk uitvoerbaar zijn.

"Het hoeft maar één keer mis te gaan. Ik wil eigenlijk dat ze een andere baan vindt", zegt een van de dochters van vicepremier Sigrid Kaag over de vele bedreigingen aan haar adres. In de komende uitzending van College Tour is te zien dat Kaag emotioneel op die oproep reageert.

Die druk van familie om te stoppen na dreigementen speelt bij veel meer politici, zegt onderzoeker Diana Marijnissen van het lectoraat Ondermijning van de Avans Hogeschool. Ze deed onderzoek naar de impact van bedreigingen op lokale bestuurders. "Als zij stoppen met hun functie, is de reden vrijwel altijd familieleden die zeggen dat het op een gegeven moment genoeg is geweest met de dreigementen."

"De personen in kwestie voelen dat de druk zo hoog wordt, dat ze beslissen om te stoppen. Ze zeggen dan ook: mijn naasten hebben niet gekozen voor dit werk."

Dat bestuurders steeds vaker worden bedreigd, speelt al langer. Binnen provincies, gemeenten en waterschappen steeg het aantal politici dat te maken had met agressie of geweld van 23 procent in 2014 naar 49 procent in 2022. Ook zijn de incidenten voor politici steeds heftiger. Over landelijke politici kreeg het Openbaar Ministerie zelfs nog nooit zo veel meldingen van bedreigingen als vorig jaar. Het waren er 1125, bijna twee keer zo veel als het jaar daarvoor.

Volgens het OM worden de dreigementen aan het adres van landelijke politici vaak geuit via Twitter of Instagram.

Politici durven zich daar ook steeds vaker kwetsbaar over op te stellen, zegt onderzoeker Marijnissen. "In de politiek zagen we dat eerst niet zo vaak. Het was eerder: if you can't take the heat, stay out of the kitchen. Nu zien we die kwetsbaarheid de laatste tijd wel vaker, bijvoorbeeld bij Kaag. Zij is daar heel open over, en ook haar kinderen."

Zo zei Kaags dochter Janna in een opgenomen interview dat ze zich zorgen maakt dat haar moeder eindigt als Els Borst, de oud-minister die werd vermoord door een psychiatrisch patiënt die boos was over haar euthanasiebeleid.

Kijk hier naar die boodschap van de dochters van Kaag:

En zo zijn er meer familieleden die vrezen voor hun naaste die in de politiek zit. "Er zijn met enige regelmaat situaties geweest dat de kinderen wensten dat ik een andere baan had gehad", zei minister Hugo de Jonge over de bedreigingen aan zijn adres. "Ik denk eerlijk gezegd dat er weinig families van bewindspersonen zijn die staan te juichen bij het werk dat we doen", is de conclusie van minister Wopke Hoekstra, die ook te maken heeft met bedreigingen.

Dat politici er opener over zijn of zelfs besluiten om ermee te stoppen, heeft mogelijk ook met de aard van de dreiging te maken. Vaak gaat het bij dreigementen om mensen die vanuit hun emotie reageren, zegt Marijnissen. "Het is dan een opeenstapeling van emoties, ze zitten niet lekker in hun vel en horen iets wat hen triggert en reageren dan op sociale media."

Maar soms gaat het verder dan dat. Zo zei de dochter van minister De Jonge dat ze tijdens de coronapandemie dreigbrieven thuis door de bus kregen. Of denk aan de man die Kaag thuis opzocht met een fakkel, zegt Marijnissen. "Dat is een heel ander type bedreiging, en we zien ook dat die bedreigingen in de persoonlijke sfeer veel meer impact hebben dan andere typen."

Van gestopte politici is bekend dat ze eerder over hun toekomst gingen nadenken als ze in de privésfeer werden bedreigd. "Als de dreiging nog in de zakelijke sfeer blijft, dan kun je het nog wel scheiden", zegt onderzoeker Marijnissen. "Maar als je ook bedreigd wordt in de privésfeer, vooral als je kinderen erbij betrokken worden, dan wordt het lastiger. Het is dan afhankelijk van hoe de omgeving reageert welke afweging je maakt."

Kaag denkt er in ieder geval nu niet over na, zei ze vandaag. "Er zijn geen verkiezingen en we hebben als kabinet grote stappen kunnen zetten, dus die verantwoordelijkheid voel ik ook."

De collega's van minister Sigrid Kaag in het kabinet reageerden vanmorgen voor aanvang van de ministerraad aangedaan op het bericht dat haar dochters willen dat ze snel iets anders gaat doen, omdat ze vrezen voor haar veiligheid. "Dit is zeer aangrijpend. Het overkomt haar, maar daarmee overkomt het ons allemaal, de hele democratie", zegt vicepremier Wopke Hoekstra.

Hoekstra zegt dat hij ook te maken heeft met bedreigingen. "Maar die zijn van een andere orde, want de verschrikkelijke mate waarin zij die ondervindt speelt bij mij en de meeste anderen gelukkig minder. Maar de impact is bij velen groot. Ik denk eerlijk gezegd dat er weinig families van bewindspersonen zijn die staan te juichen bij het werk dat we doen."

Ook minister Hugo de Jonge heeft thuis veel gesprekken gevoerd over de bedreigingen die hij krijgt. "Er zijn met enige regelmaat situaties geweest dat de kinderen wensten dat ik een andere baan had gehad", zegt hij. De Jonge vond het tv-fragment met de dochters van Kaag "echt verschrikkelijk" en "heel indrukwekkend" om te zien en begrijpt dat de D66-vicepremier erover nadenkt om misschien te stoppen. Hij zou dat, als hij haar was, ook serieus overwegen.

Maar hoewel zijn gezin op de eerste plaats komt, heeft De Jonge tot nu toe niet willen stoppen. "Omdat je uiteindelijk ook wilt dat het kwaad niet overwint. Dat mogen we met zijn allen niet laten gebeuren."

Minister Christianne van der Wal wil niet reageren op de vraag of haar kinderen haar weleens hebben gevraagd om te stoppen. Ze wijst erop dat ze één keer, toen ze op de stoep voor haar huis in gesprek ging met boze boeren, de 'fout' heeft gemaakt om te zeggen dat haar kinderen binnen zaten te trillen. "Daar hebben ze tot op de dag van vandaag last van, dat ik die opmerking heb gemaakt."

Daarop heeft ze besloten werk en privé strikt gescheiden te houden. "Mijn kinderen zien hun moeder aan het werk en ze zien dat er altijd sprake is van bedreiging, natuurlijk doet dat iets met ze."

Over de hartekreet van de dochters van Kaag op televisie zegt ze: "Dat komt natuurlijk enorm binnen. Dat zou mij ook enorm raken. Maar je kunt het niet vergelijken met de situatie waar ik nu in zit. Ik ga niet zwichten daarvoor, en mijn gezin ook niet."

De onlangs vertrokken ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers reageerde vanmorgen op Radio 1 op soortgelijke wijze: "Ik heb thuis tegen mijn vrouw en drie dochters gezegd, ook aan het begin toen ik Kamerlid werd: jullie hebben een vetorecht. Als het hier niet goed gaat, stop ik ermee." Hij vindt wel, net als De Jonge, dat je dat besluit zo lang mogelijk moet uitstellen. " Als je toegeeft, geef je toe aan intimidatie en chantage. Maar tegelijkertijd is het gezin het allerbelangrijkste wat je hebt."

Segers zegt dat het klimaat sinds coronatijd is verhard en dat er ook bij hem mensen voor de deur hebben gestaan, "op een hele intimiderende manier". "Ik heb veel aangiftes moeten ondertekenen. Er zijn rechtszaken geweest tegen bedreigers. Ik had nooit gedacht toen ik begon dat ik dat zou moeten meemaken."

We moeten de consequenties van het probleem niet onderschatten, zegt minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yesilgöz:

Consumenten worden voortaan beter beschermd tegen onveilige producten van buiten Europa. De EU heeft de regels daarover aangescherpt en minister Micky Adriaansens van Economische Zaken gaat ze ook in Nederland invoeren.

Volgens haar zijn de aanpassingen nodig, omdat in landen buiten de EU niet dezelfde eisen gelden voor de veiligheid van producten en de bescherming van consumenten als in de EU. Online platforms zijn de afgelopen jaren steeds meer producten uit bijvoorbeeld China en Amerika direct aan Europese consumenten gaan verkopen. "Dit heeft niet alleen geleid tot oneerlijke concurrentie voor Nederlandse ondernemers, maar ook tot meer onveilige of illegale producten die in de EU niet verkrijgbaar of toegestaan zijn", zegt de minister.

Ze wijst er ook op dat consumenten vaak lastig met verkopers van buiten de EU in contact kunnen komen.

Binnenkort moet een fabrikant die in Europa spullen verkoopt ook in de EU een vestiging hebben óf een vertegenwoordiger die aansprakelijk is voor de veiligheid van een product. Anders mag het product niet in de EU worden verkocht. De nieuwe regels worden gehandhaafd door de Voedsel- en Warenautoriteit.

De aanscherpingen gelden zowel voor spullen die te koop zijn in fysieke winkels als voor online platforms. Daardoor moeten uiteindelijk minder producten op de markt komen die brandgevaarlijk zijn of op een andere manier schadelijk voor de gezondheid.

Als een aankoop onveilig is, moet de verkoper straks voor dezelfde prijs een veilig vervangend product aanbieden, óf de aankoop zo herstellen dat die wél veilig is óf het aankoopbedrag terugbetalen.

Twee volwassen dochters van vicepremier Sigrid Kaag hopen dat hun moeder snel iets anders gaat doen buiten de Nederlandse politiek. In een uitzending van College Tour, die zondag wordt uitgezonden, zeggen ze dat ze zich grote zorgen maken over de veiligheid van hun moeder.

"Ik maak mij zorgen dat mijn moeder eindigt zoals Els Borst", zegt dochter Janna in een eerder opgenomen interview dat Kaag te zien krijgt. Oud-minister Borst werd vermoord door een psychiatrisch patiënt die boos was over haar euthanasiebeleid.

D66-leider Kaag is al jaren het doelwit van veel bedreigingen. Vorig jaar stond een man met een brandende fakkel voor haar huis. "Het hoeft maar één keer mis te gaan", zegt dochter Janna. "Het land verdient haar niet. Ik wil eigenlijk dat ze een andere baan vindt." Haar zus Inas sluit zich daarbij aan.

Kaag reageert in de uitzending zichtbaar geëmotioneerd op de oproep van haar dochters. "We hebben het er niet vaak genoeg over. Ze maken zich zorgen en ik denk dat hun zorgen reëel zijn."

Bekijk hieronder de videoboodschap van de dochters en de reactie van Kaag:

Ze heeft zelf nog geen beslissing genomen of ze na deze kabinetsperiode nog door wil. Ze wil pas over enige tijd de knoop doorhakken. Het advies van haar dochters telt daarbij mee.

"Mijn dochters zeggen: het is mooi geweest, mam. Dat is ook een belangrijke boodschap. Ik luister altijd naar mijn dochters", zegt ze daarover.

Voordat Kaag in 2017 minister van Buitenlandse Handel werd namens D66 vervulde ze jarenlang functies in het buitenland als diplomaat. Haar dochters groeiden ook op in het buitenland.

Het aantal bedreigingen tegen kabinetsleden en Kamerleden neemt steeds verder toe. Vorig jaar kwamen er meer dan 1100 meldingen binnen bij de politie. De meeste waren gericht tegen PVV-leider Geert Wilders, de zwaarst beveiligde politicus van Nederland.

VVD en CDA willen dat Defensie de eindverantwoordelijkheid krijgt voor het bewaken en beveiligen van kabels en leidingen op de Noordzeebodem. Het kabinet onderzoekt op het moment of dit kan, maar er is nog geen knoop over doorgehakt.

"De Noordzee is eigenlijk een snelweg van pijpleidingen, internetkabels en stroomkabels en dat wordt alleen maar meer, dat is hartstikke kwetsbaar", zegt CDA-Kamerlid Harmen Krul. Hij vindt dat een strategie van het kabinet te lang duurt, zeker nu de dreiging van vijandige landen toeneemt.

Krul: "Er zijn Russische schepen die op zee heel lang op een plek blijven hangen, boven een datakruispunt. En we weten niet wat ze aftappen." Er varen schepen en bootjes rond windmolenparken, zegt ook VVD-Kamerlid Peter Valstar. "Energiekabels bij windmolens kunnen worden doorgesneden, en dan komt er geen stroom meer aan land."

Daarom heeft Defensie dit ook bekendgemaakt, zegt minister van Defensie Kajsa Ollongren. "Nederlanders moeten dit weten. Rusland heeft belangstelling voor onze windmolenparken, en niet omdat ze die zelf willen bouwen."

Die vijandige acties worden 'seabed warfare' genoemd, ofwel oorlogsvoering op de zeebodem:

De MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) waarschuwt regelmatig voor de gevaren. Volgens de MIVD is Rusland bereid tot grootschalige en ontwrichtende sabotage op de Noordzeebodem. Het kabinet kondigde eerder aan de kustwacht vaker in te gaan schakelen, maar die heeft het heel druk. En concreet werden de maatregelen volgens critici nog niet.

VVD en CDA vinden het onverstandig dat er, zoals nu, zeven ministeries gaan over de Noordzee en de Noordzeebodem. Ook PVV en D66 roepen het kabinet op snel met een duidelijke taakverdeling en geld te komen.

Het kabinet verdedigt de werkwijze die is gekozen. Coördinerend minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat zegt dat er nu eenmaal veel ministeries en overheidsinstanties over de Noordzee gaan omdat er zo veel op zee gebeurt.

Hij belooft de Kamer dat de afspraken onderling duidelijk zijn en dat hij als minister alles in de gaten houdt. "We hebben daar al sinds jaar en dag grote belangen, dat is niet nieuw."

Defensieminister Ollongren is ondertussen bezig met het uitbreiden van de Noordzeetaken van Defensie in samenwerking met EU- en NAVO-bondgenoten. Het gaat dan bijvoorbeeld om het delen van cruciale informatie met bedrijven die op zee infrastructuur aanleggen of beheren, of het ontwikkelen van onbemande systemen die de zeebodem afspeuren.

"We doen meer aan detectie, aan opsporing. Maar daar kan ik verder geen details over prijsgeven."

De parlementaire enquête over de coronacrisis gaat naar verwachting een kleine drie jaar duren. Dat staat in het onderzoeksvoorstel van de Tweede Kamercommissie die de enquête voorbereidt en het dagelijks bestuur van de Kamer wil de opzet overnemen. Ook de Kamer zelf moet er nog mee akkoord gaan.

Waarschijnlijk wordt de eigenlijke enquêtecommissie voor het komende zomerreces ingesteld en volgens het voorstel kan er begin 2026 een eindrapport liggen.

De openbare verhoren zouden moeten worden gehouden tussen februari en september 2025. De voorbereidingscommissie wijst er wel op dat tijdens de enquête Tweede Kamerverkiezingen zijn, waardoor de samenstelling van de commissie mogelijk zal veranderen. En dat zal misschien gevolgen hebben voor de planning.

Het dagelijks bestuur van de Kamer benadrukt in een toelichting dat het onderzoek omvangrijk is. En gelet op de lange tijdsduur is het van belang "dat bij deelname aan de enquêtecommissie de continuïteit van de samenstelling lopende het onderzoek zoveel mogelijk is gewaarborgd". De enquête bestaat uit dossieronderzoek, besloten voorgesprekken, openbare verhoren en het schrijven en aanbieden van het onderzoeksrapport.

Doel van de enquête is om alle aspecten van het coronabeleid en de genomen maatregelen te onderzoeken. Daarbij kijkt de enquêtecommissie onder meer naar de rol van Kamer en kabinet, de afwegingen tussen volksgezondheid en andere belangen, de inrichting van de crisisorganisatie en de manier waarop het kabinet is omgegaan met grondrechten .

Het onderzoek is gericht op de periode vanaf de eerste signalen vanuit China over een nieuw virus (eind 2019) tot en met het afschalen van de maatregelen in Nederland (voorjaar van 2022).

PvdA'er Khadija Arib was aanvankelijk voorzitter van de voorbereidingscommissie, maar sinds zij de Kamer heeft verlaten, wordt de commissie geleid door waarnemend voorzitter Mariëlle Paul (VVD).

Drie topambtenaren tegen wie aangifte was gedaan van meineed tijdens de verhoren door de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) worden niet vervolgd. Ze zouden hebben gelogen over hun kennis over een memo uit 2017. Maar volgens het Openbaar Ministerie hebben de drie daarover "niet opzettelijk onjuist verklaard".

Het gaat om de voormalig directeur-generaal van de Belastingdienst, de voormalig directeur Toeslagen van de Belastingdienst en de voormalig secretaris-generaal van het ministerie van Financiën. In juni 2021 stelde de rijksrecherche een onderzoek in na aangifte van meineed door een groep gedupeerde ouders.

Centraal in het onderzoek naar meineed stond het zogeheten memo-Palmen. In dat advies concludeerde de destijds hoogste jurist bij de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst, Sandra Palmen-Schlangen, al ver voordat de toeslagenaffaire naar buiten kwam dat de Belastingdienst "laakbaar" had gehandeld. Ze adviseerde dat ouders gecompenseerd moesten worden voor het handelen van de Belastingdienst. Het advies werd genegeerd en verdween in een la.

Voor de parlementaire ondervragingscommissie zei de toenmalig directeur-generaal van de Belastingdienst in 2020 dat het memo hem "op geen enkele manier ooit eerder heeft bereikt" dan toen het vlak voor de verhoren naar buiten kwam. De toenmalige hoogste ambtenaar van het ministerie van Financiën en de voormalig directeur Toeslagen van de Belastingdienst zeiden tegen de ondervragingscommissie zich niet te kunnen herinneren het memo te hebben gelezen.

Al tijdens de verhoren bleek echter dat het memo-Palmen in het voorjaar van 2019 opnieuw was opgedoken bij het ministerie van Financiën. Een reconstructie van Trouw en RTL Nieuws liet zien dat het memo werd besproken, ook in aanwezigheid van de topambtenaren.

Twee van de drie zijn in het onderzoek alleen gehoord als getuige. De voormalig directeur-generaal van de Belastingdienst was wel als verdachte aangemerkt, maar inmiddels is zijn zaak geseponeerd. Tegenover de rijksrecherche heeft hij verklaard dat hij met zijn verklaring over 'bereiken' bedoelde dat hij de memo nooit eerder zelf heeft ontvangen, gelezen of bestudeerd.

Uit onderzoek is volgens het OM gebleken dat het memo weliswaar ter sprake is gekomen in overleggen waaraan hij deelnam en dat er ook in mails naar is verwezen, maar de toenmalig directeur-generaal heeft die mails niet zelf ontvangen en ze hadden ook niet 'Palmen' in de titel.

"Gelet op de nadere uitleg, de afstand die hij had tot de inhoud, de grote hoeveelheid overleggen en e-mails in de betreffende periode en het feit dat de memo volgens meerdere getuigen in de betreffende periode niet de betekenis had die het later kreeg, is er geen sprake geweest van meineed", oordeelt het OM.

Er is opnieuw onenigheid binnen het kabinet over de spreidingswet. Dat melden bronnen rondom de coalitie aan Nieuwsuur. Uiterlijk vandaag zou de uitwerking van de wet naar de Tweede Kamer worden gestuurd, maar die deadline is niet gehaald. De VVD zou het namelijk niet eens zijn met de manier waarop gemeenten de wet moeten uitvoeren.

De spreidingswet moet ervoor zorgen dat asielzoekers eerlijk over gemeenten worden verdeeld en dat gemeenten die niet mee willen werken, kunnen worden gedwongen om asielzoekers op te vangen. De wet liep al meerdere keren vertraging op vanwege discussie tussen coalitiepartijen.

Met name de dwang was een heet hangijzer bij de onderhandelingen. Het leidde tot grote spanningen binnen de VVD-fractie, maar begin dit jaar gingen alle partijen dan eindelijk akkoord. Maar nu lijkt de VVD toch bedenkingen te hebben. De partij vindt dat het dwang-element te stellig is opgenomen in de wet, melden bronnen.

"De wet als zodanig is helemaal uitonderhandeld. Daar is de VVD mee akkoord. De onenigheid gaat over de onderliggende teksten in de wet waar gemeenten aan moeten voldoen", aldus politiek duider Arjan Noorlander. "Een wet die er snel moest komen, is nu weer niet in volledigheid naar de Kamer gestuurd."

Een hoorzitting die morgen over de wet zou plaatsvinden in de Tweede Kamer is afgeblazen.

Staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) wilde de spreidingswet eigenlijk al dit jaar in laten gaan om een herhaling van de chaos in Ter Apel van afgelopen zomer te voorkomen. Dit is uitgesteld naar 1 januari 2024, maar ook om die ingangsdatum te halen is er de staatssecretaris veel aan gelegen dat de wet snel in behandeling wordt genomen.

Eerder vanavond werd bekend dat het kabinet wil dat gemeenten stoppen met het selecteren van bepaalde groepen asielzoekers die ze wel en niet willen hebben, bijvoorbeeld gezinnen ten opzichte van alleenstaande mannen. Als ze dat toch blijven doen, gaat het kabinet zelf deze asielzoekers alsnog plaatsen op de lege plekken die er zijn, zo meldt staatssecretaris Eric van der Burg van Asielzaken in een Kamerbrief.

"In het uiterste geval zullen asielzoekers - desnoods ongevraagd - op opvanglocaties die restricties hanteren worden ondergebracht", schrijft Van der Burg.

Verder heeft de staatssecretaris een noodplan gemaakt om te voorkomen dat de opvang in Ter Apel opnieuw uit de hand loopt. Van der Burg wil niet meer dat asielzoekers buiten of in een tent moeten slapen, zoals vorig jaar regelmatig gebeurde.

De situatie in Ter Apel begint weer nijpend te worden en de maximale bezetting van 2000 asielzoekers is bijna bereikt.

Staatssecretaris Van der Burg geeft hier uitleg over de nieuwe maatregelen:

Het kabinet wil dat gemeenten stoppen met het selecteren van bepaalde groepen asielzoekers die ze wel en niet willen hebben, bijvoorbeeld gezinnen ten opzichte van alleenstaande mannen. Als ze dat toch blijven doen, gaat het kabinet zelf deze asielzoekers alsnog plaatsen op de lege plekken die er zijn, zo meldt staatssecretaris Eric van der Burg van Asielzaken in een Kamerbrief.

"In het uiterste geval zullen asielzoekers - desnoods ongevraagd - op opvanglocaties die restricties hanteren worden ondergebracht", schrijft Van der Burg.

"Op dit moment staan er bedden leeg als gevolg van beperkingen ten aanzien van het plaatsen van doelgroepen of andere afspraken met gemeenten", aldus de staatssecretaris. "Deze plekken heeft het COA hard nodig." Het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) heeft al tijden grote problemen om opvangplekken in allerlei Nederlandse gemeenten te vinden.

Verder heeft de staatssecretaris een noodplan gemaakt om te voorkomen dat de opvang in aanmeldcentrum Ter Apel opnieuw uit de hand loopt. Van der Burg wil niet meer dat asielzoekers buiten of in een tent moeten slapen, zoals vorig jaar regelmatig gebeurde.

De situatie in Ter Apel begint weer nijpend te worden en de maximale bezetting van 2000 asielzoekers bijna is bereikt.

Staatssecretaris Van der Burg geeft hier uitleg over de nieuwe maatregelen:

In het noodplan staat dat statushouders die in een opvangcentrum op een woning wachten en in Nederland mogen blijven, naar hotels worden overgebracht. Ook op dat vlak wil Van der Burg niet wachten op instemming van gemeenten. Hij schrijft: "In het uiterste geval zullen ook asielzoekers, desnoods ongevraagd, in hotels worden ondergebracht".

Verder wordt er extra politie ingezet voor snellere registratie en controle op reisdocumenten. Daarnaast wordt in een evenementenhal in Assen een tijdelijke opvanglocatie - de zogenoemde voorportaallocatie - gemaakt voor 500 personen.

Van der Burg wil een harde aanpak voor asielzoekers die veel overlast en criminaliteit veroorzaken. Hij wil zogenoemde PBL's (proces beschikbaarheidslocaties) oprichten, daar heerst een sober opvangregime en moeten de asielzoekers "te allen tijden" beschikbaar zijn. Een pilot van de PBL komt in Ter Apel, over andere locaties wordt nog gepraat.

De komende jaren reizen naar verwachting vele duizenden asielzoekers meer naar Nederland dan in eerste instantie gedacht. Het aantal asielzoekers dat wordt verwacht in 2023 ligt volgens het hoogste scenario iets boven de 76.000 personen.

De VVD-fractie in de Tweede Kamer keert zich nu al tegen het nieuwe plan van de eigen staatssecretaris. "Wij vinden dat het kabinet er alles aan moet doen om deze plannen te voorkomen", zegt Kamerlid Brekelmans. "Dit ondermijnt het lokale draagvlak voor asielopvang." De partij vindt dat het kabinet zich moet richten op het omlaag brengen van de asielinstroom.

En ook over de spreidingswet is onenigheid, mede door ontevredenheid bij de VVD, zo meldt Nieuwsuur. De spreidingswet moet er op de langere termijn voor zorgen dat asielzoekers eerlijk over gemeenten worden verdeeld en dat gemeenten die niet mee willen werken, kunnen worden gedwongen om asielzoekers op te vangen.

Van der Burg wilde de spreidingswet al dit jaar in laten gaan om een herhaling van de chaos in Ter Apel van afgelopen zomer te voorkomen. Uiterlijk vandaag zou de uitwerking van de wet naar de Tweede Kamer worden gestuurd, maar die deadline is niet gehaald.

De meeste Tweede Kamerleden hebben op dit moment geen behoefte aan het uit het strafrecht halen van abortus. Dat is de uitkomst van het debat over het burgerinitiatief van het Humanistisch Verbond en omroep BNNVARA. Zij vinden dat zwangerschapsafbreking normale zorg is, die niet thuishoort in het strafrecht.

Voor dat standpunt haalden zij met de actie 'Abortus is geen misdaad' meer dan 90.000 handtekeningen op, ruim voldoende om het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Dat leidde tot een serieuze politiek discussie.

Kamerlid Harry Bevers van regeringspartij VVD is voor vrije abortuskeuze, maar van hem hoeft de wet niet gewijzigd. "Alle belangen worden in de huidige wet zorgvuldig tegen elkaar afgewogen. De toegang tot abortus voor vrouwen wordt niet belemmerd."

D66 staat wel positief tegenover het plan om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen. "Het is aangetoond dat het een besluit voor vrouwen zwaarder maakt. Het zorgt voor een stigma", zei Kamerlid Wieke Paulusma.

Ook wees zij op ontwikkelingen in landen als Polen en de VS, waar het recht op abortus de laatste tijd door conservatieve politici is ingeperkt. "De wereld is veranderd, en helaas niet altijd ten goede".

Ook de initiatiefnemers kijken bezorgd naar het buitenland. BNNVARA-presentatrice Dzifa Kusenuh, die de Kamer toesprak, benadrukte dat dit bewijst dat verworven rechten kunnen worden afgenomen. Abortus moet volgens haar legaal, veilig "en gesteund door de staat" kunnen worden uitgevoerd.

Dat abortus nog steeds in het strafrecht staat, draagt volgens Kusenuh bij aan het taboe dat er op rust. Zo durven vrouwen niet te zeggen dat ze hun zwangerschap hebben laten afbreken en laten abortusartsen op verjaardagen in het midden wat voor werk ze doen, ook uit angst voor bedreiging.

Het schrappen uit het strafrecht betekent volgens het Humanistisch Verbond en BNNVARA niet dat alles zomaar kan. Artsen moeten zich nog steeds houden aan de Wet Afbreking Zwangerschap. Doen ze dat niet, dan kunnen ze worden aangepakt via het medisch tuchtrecht en zelfs het strafrecht.

Deze argumenten haalden regeringspartijen CDA en ChristenUnie niet over de streep. Verdere versoepeling van de abortusregels ligt bij die partijen gevoelig. De afgelopen tijd is de verplichte bedenktijd van vijf dagen voor vrouwen geschrapt. Ook is de abortuspil beschikbaar gekomen via de huisarts. Dat leidde al tot veel discussie.

Hilde Palland van het CDA benadrukte dat een zorgvuldig uitgevoerde abortus ook nu al niet strafbaar is. Ze is het dan ook niet eens met de initiatiefnemers dat abortus nu als misdaad wordt gezien. In de huidige regelgeving worden ook de rechten van het ongeboren kind meegewogen. Dat ongeboren leven is voor het CDA "beschermenswaardig".

De ChristenUnie vindt dat artikel 296 gewoon moet blijven. "Er wordt steeds minder gewicht toegekend aan het ongeboren leven, en dat blijf ik betreuren", zei fractievoorzitter Mirjam Bikker. Juist in het Wetboek van Strafrecht wordt de ongeboren vrucht beschermd, meent Bikker, ook als die nog niet levensvatbaar is.

Naast VVD, CDA en ChristenUnie hebben in ieder geval ook de PVV, de SGP en Forum voor Democratie geen behoefte aan het schrappen van het strafrechtsartikel.

Het kabinet op dit moment ook niet. Al zeiden de ministers Yesilgöz (Justitie) en Kuipers (Volksgezondheid) dat er zeker redenen kunnen zijn om zwangerschapsafbreking uit het strafrecht te halen, maar dan moet dat juridisch wel zorgvuldig gebeuren.

GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet werkt aan een initiatiefwet in de lijn van het burgerinitiatief. Zij ziet zich hierdoor gesteund en gaat "vol goede moed" verder met haar wetsvoorstel. "Zolang het in het strafrecht staat, is dat een bepaald signaal naar de samenleving."

De VVD zegt hier met een open blik naar te zullen kijken. En daarmee is de discussie, aangezwengeld door het burgerinitiatief, nog geen uitgemaakte zaak.

Zo'n 90.000 handtekeningen werden er verzameld om het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen: de passage over abortus in het wetboek van strafrecht. Vanmiddag debatteert dat erover. En dat is volgens Mardjan Seighali, voorzitter van het Humanistisch Verbond, allerminst een discussie op papier.

Afgelopen november lanceerde het Humanistisch Verbond samen met omroep BNNVARA de handtekeningenactie waarmee het onderwerp op de agenda van het parlement kwam.

"Zolang abortus in het strafrecht voorkomt, is dit wat ons betreft niet goed geregeld in Nederland", zegt Seighali over het initiatief. Hoewel het abortusrecht sinds de jaren 80 in de wet is verankerd, is er in het wetboek van strafrecht nog altijd een passage over opgenomen. Onterecht, vindt ze. "Abortus is wat ons betreft geen misdaad en hoort niet in het strafrecht thuis".

Seighali verwijst specifiek naar artikel 296, dat gaat over het afbreken van een zwangerschap. Wie een abortus uitvoert, is in principe strafbaar, tenzij dit wordt gedaan door een arts verbonden aan een gecertificeerde kliniek of bevoegd ziekenhuis. Het Humanistisch Verbond wil van het wetsartikel af. Ook een aantal linkse partijen is voor.

Artikel 296 heeft de voorbije jaren niet tot strafzaken geleid. Maar volgens jurist Linde Bryk, verbonden aan vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann, betekent dat niet dat het wetsartikel aan de kant geschoven kan worden. "Het gaat verder dan een papieren formaliteit. Op meerdere fronten is het problematisch dat abortus in het wetboek van strafrecht staat", vindt ze.

Het strafrecht, benadrukt Bryk, is niet het recht waaronder je het recht op abortus moet regelen. Het bepaalt wanneer de Staat burgers mag straffen. Bryk: "Abortus is juist een persoonlijke keuze, het is onderdeel van het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw. Abortus is zorg. Het moet net als andere vormen van zorg worden geregeld en niet via het wetboek van strafrecht."

Het opnemen van abortus in het strafrecht heeft een symbolische waarde, vindt de juriste. "Het heeft impact op hoe de samenleving naar abortus kijkt, namelijk als iets dat potentieel strafbaar is". Een principekwestie dus, zegt ook Mardjan Seighali.

Zij denkt dat het opnemen van abortus in het strafrecht bovendien taboevergrotend werkt. De discussie, zo redeneert Seighali, gaat daarmee niet enkel over een medische handeling, maar over een potentieel een strafbaar feit. Dat zou ook voor artsen die abortus uitvoeren een bezwaar zijn.

Seighali en Bryk wijzen ook nadrukkelijk naar de Verenigde Staten. Een jaar geleden zette het Hooggerechtshof daar een streep door eerdere uitspraken die het landelijke recht op abortus veiligstelden. Ook Hongarije scherpte vorig jaar de wetten aan.

Seighali: "We zien wereldwijd een groei van de conservatieve beweging. Dat waait ook over naar Nederland. We willen voor zijn dat het sentiment hier omslaat en er wel vervolgingen komen", benadrukt ze.

De discussie over abortus in het strafrecht is niet nieuw. Actiegroep Wij Vrouwen Eisen pleitte er in de jaren 70 en 80 al voor om het niet in het strafrecht op te nemen. Dat bleek tevergeefs. De 'abortuswet' (Wet afbreking zwangerschap) trad uiteindelijk in 1984 in werking, maar onder twee voorwaarden: de embryo mocht alleen worden weggehaald als de zwangerschap minder dan 24 weken oud was.

Ook mocht dit alleen door een arts met vergunning worden gedaan. Die voorwaarden werden destijds gesteld om vrouwen te beschermen tegen illegale abortuspraktijken, zo redeneerde de politiek.

Met het burgerinitiatief wil het Humanistisch Verbond nu bereiken dat abortus puur als medische behandeling wordt beschouwd. Seighali: "Bij iedere medische ingreep weeg je voor- en nadelen af, dat gebeurt bij het afbreken van een zwangerschap ook". Ze vervolgt: "We pleiten niet voor meer abortussen, maar het moet wel uit het strafrecht worden gehaald".

Tegenstanders van het burgeriniatief zeggen op hun beurt dat juist abortus zich niet laat vergelijken met een andere medische behandeling. Zo schreef SGP-senator Diederik van Dijk eerder in een opiniestuk in Trouw: "Binnen de geneeskunde draait het voornamelijk om het beter maken van mensen of leed te verzachten".

Maar abortus gaat verder, vindt Van Dijk: "De aard van een levensbeëindigende behandeling valt buiten de sfeer van normaal medisch handelen". Zijn partij is tegen het schrappen uit het wetboek. Binnen de coalitie ligt het voor de ChristenUnie en CDA buitengewoon gevoelig. Een meerderheid lijkt daarmee voorlopig uit zicht.

De overheid moet eerder, vaker en beter actief luisteren naar burgers. Dat schrijft de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen in zijn jaarverslag.

De ombudsman is opnieuw zeer kritisch over het functioneren van de overheid, terwijl volgens hem een goed gesprek met burgers in de praktijk nogal eens kan leiden tot verrassend eenvoudige oplossingen, met naast financieel ook emotioneel herstel.

Van Zutphen benadrukt dat veel burgers hun stem willen laten horen, ook buiten de verkiezingen. In de praktijk participeert alleen een kleine groep, ziet hij.

"We blijven kritisch volgen hoe participatie wordt ingezet, vooral daar waar het plak- en pleisterwerk lijkt voor onbehoorlijke dienstverlening", staat in zijn verslag over 2022. De ombudsman voegt eraan toe dat burgers alleen echt kunnen meedoen als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. "Mensen met financiële zorgen hebben minder ruimte om te participeren", schrijft hij.

Van Zutphen benadrukt dat de overheid niet moet luisteren om iets bevestigd te krijgen, maar om samen verder te komen. Hij merkt geregeld dat burgers zich niet gehoord voelen of dat ze niet serieus genomen worden.

Bij de aanbieding van zijn verslag aan de Tweede Kamer zei van Zutphen dat nog steeds veel burgers veel te lang op de overheid moeten wachten.

Hij noemde daarbij als voorbeelden het toeslagenschandaal en de gaswinning in Groningen. Over dat laatste zei hij verbaasd te zijn dat het kabinet als reactie op het rapport van de enquêtecommissie zichzelf een laatste kans wilde geven: "Toen dacht ik: en als die kans nou mislukt? Hoe zit het dan?"

In de Kamer benadrukte de ombudsman verder dat hij al zeven jaar aandacht vraagt voor mensen die in de problemen zijn gekomen door het afbouwen van de arbeidsheffingskorting en de manier waarop toeslagen daarop inwerkten.

"De oplossing is er nog steeds niet." Hij vraagt zich af hoe de overheid de betrokkenen tegemoet zal komen. Van Zutphen: "Zij hebben geleefd onder het sociaal minimum. Waarom heet dat eigenlijk zo? Zo sociaal kwam het niet op mij over."

De ombudsman pleit verder voor een "echt sociaal minimum" voor de inwoners van Bonaire, Saba en Sint Eustatius. "Dat had er al dertien jaar moeten zijn."

Van Zutphen onderstreept in zijn verslag verder de vele gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Hij wijst onder meer op de vlucht van zo'n 90.000 Oekraïners naar Nederland, waardoor er extra druk kwam op de asiel- en opvangcrisis.

"Een crisis die bovendien stapelde op andere grote vraagstukken als woningnood, de klimaattransitie, het stikstofprobleem, problemen in de jeugdzorg en de complexe hersteloperaties van het toeslagenschandaal, de gaswinning in Groningen en de wateroverlast in Limburg", schrijft hij.

In de Kamer zei hij dat burgers begrip hebben voor de impact van de grote gebeurtenissen van dit moment. "Maar zoals de zaken nu worden aangepakt, leidt het niet tot resultaten en tot een begin van herstel van vertrouwen. En als de politiek en de overheid weer vertrouwd willen worden, zullen die eerst vertrouwen moeten geven."

In het verslag waarschuwt de ombudsman daarnaast voor de "reflex van meer regels en verregaande juridisering". Als voorbeeld noemt hij de versterking van de rechtspositie van burgers naar aanleiding van het toeslagenschandaal.

Burgers kregen meer mogelijkheden om zich te verweren tegen de overheid en Van Zutphen denkt dat dit met de beste intenties is gebeurd. "Maar het laat zien dat de overheid meer tegenover de burger staat dan ernaast."

Staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) praat vandaag met sekswerkers in het Gooi. Het kabinet sleutelt al sinds 2009 aan een nieuwe wet die sekswerk moet reguleren. In Hilversum hebben sekswerkers die individueel vanuit huis werken geen vergunning meer nodig.

De Tweede Kamer wil concrete maatregelen van het kabinet. De regels voor thuiswerkende sekswerkers verschillen nu nog per gemeente. Bijna de helft van alle Nederlandse gemeenten heeft nog geen beleid voor sekswerkers. De gemeente Hilversum stelt in navolging van Assen, Lelystad en Tilburg sekswerk gelijk aan andere huis-aan-huis-verbonden beroepen als fotografen, autorijschoolhouders en nagelstylistes.

Karin van Hunnik, wethouder gemeente Hilversum: "We willen eigenlijk voorkomen dat er een stigma rust op sekswerkers. Het is tenslotte een legaal beroep in Nederland. En bovendien zijn er ook verschuivingen in de seksbranche. De verschuiving is steeds meer naar individueel sekswerken. En dat willen we eigenlijk even belangrijk maken als zzp'ers in het algemeen. Dus ze krijgen dezelfde positie."

Rodney Haan, adviseur prostitutiebeleid van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, vindt het een goede aanpak. "Het belangrijkste is dat gemeenten waar geen vergunning meer nodig is de sekswerkers veel meer de ruimte te geven. Dat daarmee ook daadwerkelijk dat stigmatiserende er af is: als jij vanuit huis wilt werken dan mag dat gewoon. Dus feitelijk geeft de gemeente de sekswerker de ruimte om gewoon het werk te doen zoals het ook bedoeld is."

Staatssecretaris Van der Burg roept gemeenten op aan de slag te gaan met lokaal sekswerkbeleid. "Voorop staat dat ik het belangrijk vind dat sekswerkers hun beroep veilig en gezond kunnen uitvoeren. Daarom moedig ik ze aan niet af te wachten totdat de Wet regulering sekswerk in werking treedt. Zo zorgen we nu al voor een veilige sekswerkbranche."

Maren de Vos zit in het sekswerkteam van de gemeente. Dat team houdt toezicht op de seksbranche, zowel onvergund als vergund, en kijkt of sekswerkers hun werk op een goede manier uitvoeren. "We hadden een maximumaantal van één vergunning die we mochten verlenen. Dus ja, dat was er één voor zover bij ons bekend, maar dat waren er natuurlijk daadwerkelijk veel meer."

Marc (niet zijn echte naam), is een van de naar schatting tachtig individuele sekswerkers in Hilversum. Hij geeft zijn erotische massages aan huis en heeft nu geen vergunning meer nodig. "Dit geeft mij veel meer rust. Vertrouwen in de gemeente dat ze mij net zo behandelen als bijvoorbeeld een pedicure of een schoonheidsspecialiste, die dat ook vrij mogen doen."

De gemeente stelt wel eisen aan beroepen vanuit huis die gelden voor alle zzp'ers: zo moet iemand hoofdbewoner zijn van de woning, slechts een beperkte ruimte mag gebruikt worden. En het beroep mag het woonkarakter en dat van de woonomgeving niet aantasten. "Als je je daar niet aan houdt, heb je een probleem", zegt Marc. "Ik denk dat je dan moet stoppen."

In de nieuwe wet waar het kabinet aan werkt, is juist wél een vergunningplicht opgenomen. Die nieuwe wet moet de veiligheid van sekswerkers vergroten en uitbuiting voorkomen.

Maar het sekswerkteam in Hilversum is niet bang dat door het afschaffen van de vergunningsplicht de sekswerkers buiten beeld raken. "Er zijn sekswerkers die hun diensten aanbieden op online platforms en zichzelf presenteren. Ze zeggen welke handelingen ze precies aanbieden en waar ze dat doen, bijvoorbeeld escort of privé-ontvangst. Daar kijken we naar om te achterhalen of ze vanuit illegale seks-inrichtingen werken", zegt De Vos.

Ook Marc kreeg bezoek. "Er werd een massageafspraak gemaakt. En toen de persoon in kwestie verscheen, stelde die zich voor als beambte van de gemeente Hilversum. Ik was even verbaasd, maar het ijs was al snel gebroken. Ik werd gerustgesteld en mij werd verteld dat ik gewoon mensen mocht ontvangen. Dus dat gesprek ging eigenlijk makkelijk en soepel."

Adviseur prostitutiebeleid Haan verwacht niet er dat in Hilversum ineens een wildgroei aan sekswerkers ontstaat. "Dat is de angst die vaak heerst, maar dat hoeft niet per definitie zo te zijn. Het belangrijkste is dat er goed prostitutie-maatschappelijk werk is. En dat er ook gesproken wordt met de sekswerkers via bijvoorbeeld een klankbordgroep."

Sekswerker Marc heeft vandaag een boodschap voor staatssecretaris Van der Burg: "Behandel ons als gewone mensen en als een gewoon beroep met alle rechten en plichten die daarbij horen, zoals netjes belasting betalen. Wat mij betreft hoort daar geen vergunning bij."

GroenLinks-coryfee Paul Rosenmöller gaat de gezamenlijke Eerste Kamerfractie van GroenLinks en de PvdA leiden. Dat hebben de fracties unaniem besloten.

Volgende week zijn de Eerste Kamerverkiezingen. Op basis van de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen is de voorspelling dat de nieuwe fractie 15 zetels krijgt.

Rosenmöller heeft een lange staat van dienst bij GroenLinks. Hij was Tweede Kamerlid, fractievoorzitter in de Tweede Kamer, partijleider en op dit moment is hij fractievoorzitter van de senaatsfractie van GroenLinks.

Hij laat weten dat hij het eervol vindt om de eerste fractie met de PvdA te gaan leiden. "We zijn onderdeel van iets nieuws. In deze tijd van veel afsplitsingen bundelen wij juist onze krachten om Nederland socialer en groener te maken."

PvdA-fractieleider Mei Li Vos wordt vicevoorzitter van de gezamenlijke fractie, die op 13 juni wordt geïnstalleerd.

Streamingsdiensten als Netflix, Disney en Amazon worden verplicht om een deel van hun omzet te investeren in Nederlandse producties. Maar als het aan de regeringspartijen ligt, worden de eisen die oorspronkelijk aan de bedrijven zouden worden gesteld wel afgezwakt.

Dat is de uitkomst van onderhandelingen tussen de coalitiepartijen, die het aanvankelijk niet eens konden worden over de plannen die staatssecretaris Gunay Uslu (Media) heeft ingediend.

Opmerkelijk is dat Uslu zelf niet betrokken lijkt te zijn bij het compromis dat de partijen hebben gesloten. Zij staat naar eigen zeggen nog steeds achter haar wetsvoorstel en wil dat de impuls die de Nederlandse audiovisuele sector krijgt zo groot mogelijk is.

De wetswijziging, die afgesproken is in het coalitieakkoord, is vooral bedoeld om onafhankelijke producenten van films, series en documentaires te ondersteunen. Zij kunnen moeilijk concurreren met grote internationale productiemaatschappijen. De streamingsdiensten zouden verplicht moeten worden om bij hen producties af te nemen.

Uslu vond, net als een deel van de Kamer, dat 80 procent van de investeringsverplichting bij die kleine producenten terecht moest komen. VVD, D66, CDA en ChristenUnie hebben nu afgesproken dat percentage te verlagen naar 60.

Ook de eisen aan het soort producties worden versoepeld. In het oorspronkelijke wetsvoorstel ging het om films, series en documentaires, maar onder druk van met name VVD en CDA hoeft dat maar de helft van de producties te zijn. De rest mag ook worden besteed aan genres als amusementsprogramma's, reality-soaps en comedyseries. Die zijn ook waardevol, vinden ze.

Tegelijkertijd gaat het percentage dat de streamingsdiensten moeten investeren wel iets omhoog: van 4,5 procent naar 5 procent van de omzet. Dat moet enkele miljoenen extra voor de sector opleveren.

Oppositiepartijen zijn niet te spreken over het compromis dat de coalitiepartijen hebben gesloten, bleek vandaag tijdens een nieuw debat in de Tweede Kamer. "Een vertoning", vindt PvdA'er Mohammed Mohandis. "Koehandel, een ruilspel achter de schermen", zegt Lisa Westerveld van GroenLinks.

Volgens Peter Kwint van de SP wil de coalitie vooral de streamingsdiensten "een beetje pleasen" en gaat dat ten koste van de Nederlandse audiovisuele sector. Hij vraagt zich af of Uslu met deze wijzigingen nog wel achter de wet staat. Ook veel organisaties uit de sector vinden dat de wet door alle wijzigingen nu zijn doel mist.

D66-Kamerlid Jorien Wuite erkent dat het hele proces naar het compromis "geen schoonheidsprijs verdient", maar ze is wel tevreden met het resultaat. Zonder de deal was de wet er helemaal niet gekomen. Ze denkt dat de investeringsplicht zo'n 20 miljoen euro per jaar gaat opleveren voor Nederlandse makers.

Martin Bosma van de PVV, zelf geen voorstander van de wet, vindt dat de coalitiepartijen de wet "tot het bot aan toe hebben gesloopt". "Ze hebben vakkundig de D66-staatssecretaris in haar hemd gezet", constateert hij.

Of Uslu dat zelf ook zo voelt, moet later blijken. Wegens tijdgebrek kwam zij niet meer aan het woord vandaag. Op een later tijdstip zal zij in de Kamer reageren op de wijzigingsvoorstellen. Eerder schreef ze aan de Kamer dat ze het met een aantal van de wijzigingen niet eens is, en dat "het primaire doel van de investeringsplicht hierdoor voor een belangrijk deel wordt ondermijnd".

Pas als de staatssecretaris in de Kamer heeft gereageerd, zal er over de wet worden gestemd. Wanneer dat gebeurt, is nu nog niet duidelijk.

Ook in de Eerste Kamer tekent zich een meerderheid af die voorstander is van een nieuw pensioenstelsel voor werkenden en pensioengerechtigden, de Wet Toekomst Pensioenen. Dat is de uitkomst van twee dagen debat in de Eerste Kamer.

De planning is dat er volgende week dinsdag, de dag dat de Provinciale Statenleden een nieuwe Eerste Kamer kiezen, nog door de 'oude' Eerste Kamer over wordt gestemd. Daar zijn volgens de wettelijke verkiezingsregels geen bezwaren tegen.

De voorstanders noemen de wet een verbetering van het al internationaal geprezen Nederlandse pensioen. Dat bestaat uit de AOW en, voor een groot deel van de werkenden, een aanvulling met een pensioenregeling via de werkgever.

In het nieuwe systeem worden risico's en opbrengsten beter verdeeld over de verschillende generaties en wordt rekening gehouden met een flexibelere arbeidsmarkt, zeggen zij. En dat is volgens de meerderheid nodig voor de solidariteit en dus houdbaarheid van het pensioenstelsel.

In de Tweede Kamer stemden VVD, D66, CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PvdA, SGP en Volt voor. Het was een ruime meerderheid van 93 tegen 48. Deze partijen hebben in de huidige en naar verwachting ook in de nieuwe Eerste Kamer een meerderheid.

Minister Carola Schouten voor Pensioenen wist in het debat de laatste bezwaren bij deze partijen in de Eerste Kamer weg te nemen. Zo krijgen pensioenfondsen een extra jaar de tijd om de overgang naar het nieuwe stelsel te regelen.

Schouten beloofde verder zich in te zetten om de groep werkenden die nog geen pensioen opbouwen te verkleinen. Verder heeft ze toegezegd gesprekken te gaan voeren met werkgevers en vakbonden over mensen die in zware beroepen werken, "zodat ook deze mensen gezond hun pensioen in kunnen gaan". Garanties op uitkomsten gaf ze niet.

Een regeringscommissaris gaat toezicht houden op de overstap naar het nieuwe stelsel. Deze commissaris kijkt op bepaalde momenten ook of verder uitstel nodig is.

Tegenstanders van de wet, zoals SP, PVV en 50Plus, vinden het nieuwe pensioenstelsel te risicovol. Zowel vanwege onduidelijkheden over het overzetten van bestaande pensioenrechten naar het nieuwe systeem, als vanwege het grotere beleggingsrisico en het ontbreken van garanties.

Komende dinsdag debatteert de Eerste Kamer nog over de bezwaren van in ieder geval 50Plus en SP. In de avond wordt er vervolgens door de 75 senatoren hoofdelijk gestemd.

Verschillende oppositiepartijen hebben geen goed woord over voor de manier waarop het kabinet de nasleep van de toeslagenaffaire aanpakt. Van de beloftes die premier Mark Rutte deed na het snoeiharde rapport van de parlementaire onderzoekscommissie uit 2020, is maar weinig terechtgekomen, vinden partijen als de PVV, PvdA, GroenLinks, SP en Denk.

De operatie om de gedupeerden ruimhartig te compenseren is vastgelopen in bureaucratie en de aangekondigde versimpeling van de regels om een nieuw debacle te voorkomen komt niet van de grond, zegt de oppositie.

In een debat over de kwestie erkende Rutte dat lang niet alles goed gaat bij de afwikkeling van het schadeherstel. Toch ziet hij "een heel klein plusje bij een zee van ellende": de eerste beoordeling van de meeste dossiers is waarschijnlijk begin 2025 afgerond. Eerder vreesde het kabinet dat dat tot 2027 zou duren.

SP-Kamerlid Renske Leijten vindt dat het nog steeds veel te lang duurt voor de gedupeerde ouders. Eerder was volgens haar beloofd dat ze binnen een jaar duidelijkheid zouden hebben over hun situatie. Snellere oplossing worden tegengewerkt, vindt Leijten, die de opstelling van het kabinet "onverschillig" noemde.

Daar is Rutte het niet mee eens: "Het kabinet realiseert zich heel goed dat de schade nooit ongedaan gemaakt kan worden. We kunnen al het leed en de pijn niet wegnemen. Lang niet alles gaat goed. Maar dat betekent niet dat het kabinet onverschillig is."

Rutte benadrukte dat zich veel meer gedupeerden hebben gemeld dan verwacht. "Het kost tijd om dit af te wikkelen." Hij keek daarbij naar de publieke tribune, waar veel ouders zaten. Oppositiepartijen hadden er ook op aangedrongen dat hij zich nadrukkelijk tot de gedupeerden zou richten.

"Waarom zit deze man er nog?" stelde Denk-Kamerlid Stephan van Baarle over de premier. "Het duurt te lang, het is nog steeds een chaos. Als het u niet lukt: vertrek dan!"

"Ik weet niet meer wat ik met deze premier aan moet", zei Caroline van der Plas van BBB. PvdA en GroenLinks wezen erop dat het niet hun keus was dat Rutte na zijn aftreden vanwege het toeslagenschandaal terug zou keren als premier, maar ze denken niet dat de ouders er iets mee opschieten als hij opnieuw opstapt.

Een groot deel van de Kamer is ook verbolgen dat er nog steeds documenten opduiken, waaruit blijkt dat de top van de Belastingdienst en het ministerie van Financiën er al vroeg van op de hoogte waren dat de fraudeaanpak in strijd met de wet was.

Zo meldde Nieuwsuur gisteren dat toenmalig staatssecretaris Menno Snel in de zomer van 2019 een alarmerende mail kreeg van een advocaat van de gedupeerden. Maar met die waarschuwing werd niets gedaan en de mail komt nu pas boven tafel. Bij alle eerdere onderzoeken naar de affaire, en ook bij de parlementaire onderzoekcommissie, kwam het bericht niet op tafel.

Rutte "betreurt het zeer" en noemt het "frustrerend" dat er nog steeds stukken naar boven komen. Hij wees er wel op dat er gezocht wordt in vele miljoenen documenten op tientallen servers op verschillende ministeries. "Een waanzinnige hoeveelheid stukken." Hij heeft er geen verklaring voor dat de mail aan staatsecretaris Snel nu ineens wel opduikt. Hij laat dat onderzoeken.

Meerdere Kamerleden zijn woest over de onthulling door RTL Nieuws dat de dienst Toeslagen achter de schermen afspraken probeerde te maken met rechters over het oprekken van beslistermijnen. "Schaamteloos", oordeelt Van Baarle. "Hoe haal je het in je hoofd!" aldus Pieter Omtzigt.