Demissionair minister Van der Wal waarschuwt de provincies nog eens dat ze veel te veel geld hebben gevraagd voor het natuurvriendelijker maken van de landbouw. Het kabinet heeft eerder (eenmalig) zo'n 24 miljard euro uitgetrokken voor een 'stikstoffonds'. Daarmee wil het onder meer het uitkopen en verduurzamen van boerenbedrijven regelen.

De Tweede Kamer heeft al ingestemd met het fonds, maar het ziet er niet naar uit dat ook de Eerste Kamer dat zal doen. Of het fonds er echt komt, is zeer onzeker, ook doordat het kabinet sinds begin vorige maand demissionair is.

In juni werd al duidelijk dat de provincies ongeveer het dubbele bedrag hadden gevraagd van wat het kabinet gereserveerd had en inmiddels zijn de wensen van de provincies opgelopen tot 58,5 miljard. Volgens het ministerie van Landbouw heeft Gelderland het hoogste bedrag gevraagd, namelijk 10 miljard euro. Daarna volgen Zuid-Holland met 9 en Noord-Brabant met 8 miljard. De laagste claim komt van Flevoland: 1 miljard euro.

Van der Wal noemt het in De Telegraaf verstandig om met een fondsstructuur te werken. "Als het bedrag van 24,3 miljard gaat veranderen, zal het niet naar boven worden bijgesteld gezien onze financiële positie. Je zult eerder terug moeten."

De demissionaire minister benadrukt ook dat de transitie van de agrarische sector en de stikstofproblemen niet in één kabinetsperiode kunnen worden opgelost. "Maar het bedrag staat daar los van. Dat is arbitrair."

Van der Wal wil een deel van haar stikstofplannen doorzetten, ook al is ze demissionair. Ze is bang dat anders "Brussel het overneemt". Volgens haar is dat een reëel risico: "Wij zetten nu in op een warme transitie, maar als Brussel het overneemt, zal het er wel anders aan toegaan." Volgens haar woordvoerder kan de EU op enig moment dwangsommen gaan opleggen als de provincies niet voldoen aan de natuurdoelstellingen.

De minister wijst in De Telegraaf verder op de economische schade voor Nederland: "Wij kunnen nu al geen uitbreidingen voor het stroomnet vergunnen, simpelweg omdat er geen stikstofruimte is. Dat geldt ook voor het uitbreiden van infrastructuur en diverse woningbouwprojecten."

Zes prominente JA21-leden stappen uit de partij vanwege onvrede over medeoprichter Annabel Nanninga. Zij maakte onlangs bekend dat zij toch Tweede Kamerlid wil worden. Dat is tegen het zere been van de zes, onder wie Europarlementariërs Rob Roos en Rob Rooken.

In een brief schrijven zij dat ze "met grote teleurstelling" kennis hebben genomen van een radio-interview waarin Nanninga haar nieuwe ambitie kenbaar maakte. Zij liet zich in dat interview volgens hen ook denigrerend uit over kritische partijleden.

Nanninga is fractievoorzitter van JA21 in de Eerste Kamer en in de gemeenteraad van Amsterdam. De vertrekkers wijzen erop dat de Algemene Ledenvergadering zich onlangs heeft uitgesproken tegen "het verzamelen van politieke baantjes via dubbelfuncties" en dat zij zich voor een voldongen feit geplaatst voelen.

Roos voegt daar op X - het voormalige Twitter - aan toe "dat je niet de Haagse bestuurscultuur kan bekritiseren, als je eigen partij dezelfde gebreken vertoont".

Behalve de twee Europarlementariërs staan de namen van vier oud-Statenleden onder de brief. De zes concluderen dat de interne democratisering en professionalisering van de partij is mislukt.

Het bestuur zegt in een verklaring dat al eens aan de partijprominenten is gevraagd of zij de partij willen verlaten en het "helaas onmogelijk bleek" om gezamenlijk de centrumrechtse koers uit te dragen. "Deze politici hebben hier nu zelf gehoor aan gegeven."

Eerder kondigden de Tweede Kamerleden Nicki Pouw-Verweij en Derk Jan Eppink aan na de verkiezingen niet door te willen als Kamerlid voor JA21. Zij vormden samen met lijsttrekker Joost Eerdmans een driemansfractie.

Het is al langer onrustig binnen JA21. In maart schreven leden van de partij in een brief aan het bestuur dat zij zich zorgen maakten over het democratische gehalte binnen de partij. Die brief was ook ondertekend door de twee vertrekkende Tweede Kamerleden.

Met nog ruim twaalf weken tot de Tweede Kamerverkiezingen te gaan, wijst een peiling van I&O Research op een politieke aardverschuiving. Als mensen nu gevraagd wordt op wie ze zouden stemmen, zou Pieter Omtzigt volgens het onderzoeksbureau met zijn nieuwe partij Nieuw Sociaal Contract op 31 zetels kunnen uitkomen en daarmee in één klap de grootste worden.

De huidige (demissionaire) regeringspartijen leveren in de peiling allemaal in, waarbij het CDA op een historisch laag zetelaantal van 3 wordt gepeild - de partij heeft nu 15 Kamerzetels. D66 zou van de 24 zetels in de Tweede Kamer nu naar 7 zakken. De VVD, al jaren de grootste in de Kamer, wordt op 22 zetels gepeild, tegenover de huidige 34 zetels. Bij de ChristenUnie is het verlies het kleinst: van 5 naar 4.

De BBB, bij de afgelopen Statenverkiezingen nog de grote winnaar, zou volgens het onderzoek van I&O research op 13 zetels komen, flink minder dan de 21 zetels bij de vorige peiling op 17 juli. De nieuwe samenwerking GroenLinks-PvdA, onder leiding van Frans Timmermans, zou uitkomen op 28 zetels. Dat zijn er 11 meer dan de partijen nu samen in de Kamer hebben.

Als je het de mensen vandaag vraagt, zou de nieuwe partij van Omtzigt dus in één klap de grootste kunnen worden. Maar de verkiezingen zijn pas over drie maanden.

Partijen komen de periode met hun verkiezingsprogramma's en debatten waarin de lijsttrekkers de degens kruisen zijn er nog niet geweest. Kortom: kiezers kunnen nog van mening veranderen.

Begin september komt er naast de peiling van I&O Research ook een peiling van Ipsos/EenVandaag. Daarna is ook het gewogen gemiddelde in De Peilingwijzer beschikbaar.

Duidelijk is wel dat het pleidooi van Omtzigt voor een nieuwe bestuurscultuur en een betrouwbare overheid op dit moment veel kiezers aanspreekt. Volgens I&O Research gaat het om "een bonte verzameling" kiezers die Omtzigt ziet als "de belichaming van een politieke cultuur waarbij naar de bevolking wordt geluisterd".

Relatief het grootste deel van die bonte verzameling komt van Omtzigts oude partij, het CDA. 35 procent van de mensen die bij de vorige verkiezingen op het CDA stemden, kiest nu voor Omtzigt. Maar ook onder de JA21-stemmers (28 procent) en de PVV-stemmers (24 procent) zijn volgens de peiling veel overstappers.

Het verkiezingsprogramma van de partij van Omtzigt kan nog van invloed zijn op het stemgedrag. Het onderzoeksbureau benadrukt dat Nieuw Sociaal Contract nog meer, of juist minder kiezers kan gaan trekken zodra het partijstandpunt duidelijk wordt over een aantal gepolariseerde onderwerpen als klimaat, migratie en landbouw.

Bij een vorige peiling van I&O in juli, toen Omtzigt nog niet bekendgemaakt had dat hij een eigen partij begint, kreeg Omtzigt overigens 46 virtuele zetels.

GroenLinks-PvdA verliest in de peiling ook stemmers aan Omtzigt. Maar de nieuwe linkse combinatie van Timmermans trekt zelf kiezers van D66, Volt en SP en komt daardoor uit op 28 zetels in de I&O-peiling, oftewel 3 minder dan Omtzigt. Timmermans heeft duidelijk uitgesproken dat hij voor de macht gaat en dus voor het Torentje.

Ook VVD-lijsttrekker Dilan Yesilgöz lonkt naar het Torentje, maar de VVD lijkt nu dus ook een groot aantal kiezers in te leveren. Wellicht speelt mee dat Yesilgöz, die Nederland "nog sterker en weerbaarder wil maken" en "de grootste wil worden" bij sommige mensen nog niet bekend is.

Dat Omtzigt geen premier wil worden, lijkt kiezers voorlopig niet te deren, concludeert I&O Research. Hij wil naar eigen zeggen niet te groot worden met Nieuw Sociaal Contract, maar onduidelijk is hoe hij die groei wil beperken. Mocht hij niet in alle kieskringen meedoen, of met een beperkt aantal kandidaten komen, dan zou dat kiezers kunnen teleurstellen.

In juli, toen het kabinet net over migratie was gevallen, zeiden veel kiezers tegen I&O research dat ze migratie en asiel belangrijk vonden. In de nieuwe peiling scoort het thema aanzienlijk lager, en scoort het thema betrouwbare overheid hoog. Dat toont aan dat er een flinke schommeling kan zijn in wat kiezers belangrijk vinden.

En dat peilingen zo ver voor de verkiezingen niet alles kunnen voorspellen, bleek wel in 2012, toen SP-leider Emile Roemer lange tijd hoog scoorde in de peilingen. Het Torentje leek al bijna in zicht, maar zo ver kwam het nooit. In beslissende debatten ging Roemer onderuit en stoomde Diederik Samsom van de PvdA op. Samsom en VVD-leider Rutte belandden na een RTL-premiersdebat in een tweestrijd.

Eén ding is zeker: het politieke landschap in Nederland wordt flink wordt opgeschud met de komst van Pieter Omtzigt. En dat legt een flinke druk op een partij die zelf eigenlijk niet de grootste wil worden.

De voordracht van Wopke Hoekstra als opvolger van Frans Timmermans als Eurocommissaris doet bij milieuorganisaties de wenkbrauwen fronsen.

Omdat Timmermans de portefeuille klimaat had, is het vrijwel zeker dat dat ook Hoekstra's portefeuille wordt als zijn voordracht wordt goedgekeurd in Europa. Milieuorganisaties vrezen vooral dat hij te weinig kennis heeft over deze portefeuille.

Directeur van Greenpeace Nederland Andy Palmen zegt "witheet" te zijn over de voordracht. "Hoekstra is een oud-Shell-medewerker en heeft als minister miljarden euro's steun gegeven aan KLM in de coronacrisis", zegt hij. "En hij heeft als CDA-leider de stikstofcrisis doen ontploffen."

Met dat laatste verwijt doelt Palmen op de draai die het CDA vorige zomer maakte. Hoewel het kabinetsdoel was om in 2030 de stikstofuitstoot met 50 procent te hebben verminderd, verraste Hoekstra met name coalitiepartij D66 toen hij vorig jaar augustus zei dat dat doel niet heilig is.

Andere klimaatorganisaties twijfelen vooral aan de kennis die Hoekstra heeft op milieugebied. Voorzitter Dion Huidekooper van De Jonge Klimaatbeweging wil Hoekstra een kans geven, maar zegt ook dat er logischere kandidaten zijn "die aantoonbaar meer ervaring hebben". Urgenda-directeur Marjan Minnesma zegt "de hart en ziel voor het klimaat" bij Hoekstra te missen.

Hoekstra zelf zei vandaag in een korte reactie dat hij zich als minister van zowel Financiën als Buitenlandse Zaken met klimaat heeft beziggehouden. "Het is een van de grote thema's van deze tijd."

Hoekstra wordt - als zijn voordracht wordt geaccepteerd - een jaar Eurocommissaris, de resterende tijd die zijn voorganger Timmermans nog had. Milieuclubs vrezen dat dat te weinig tijd voor hem is om zich in te lezen. Greenpeace-directeur Palmen: "Elk jaar dat we langer wachten met de bestrijding van de klimaatcrisis heeft grote gevolgen."

Ook Urgenda-directeur Minnesma denkt dat Hoekstra veel meer tijd nodig heeft om zich in te lezen. "Je hebt iemand nodig die goed in het onderwerp zit. Hieraan zie je dat we het als Nederland niet echt belangrijk vinden."

Timmermans werd ook wel "klimaatpaus" genoemd in de Europese wandelgangen. Hij was medeverantwoordelijk voor de Green Deal, het ambitieuze plan van de Europese Unie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Ook zou hij in Dubai eind dit jaar Europa vertegenwoordigen op de belangrijke klimaatconferentie COP28. Die rol wordt nu dus mogelijk ingevuld door Hoekstra.

De directeur van Natuur & Milieu, Marjolein Demmers, vreest dat Hoekstra's kennis niet toereikend is voor zo'n top. Er zal onder meer worden gesproken over het zogenoemde loss and damage ,waarbij armere landen vaak de gevolgen van klimaatverandering op hun bordje krijgen, terwijl de rijke landen hiervoor voor een groot deel verantwoordelijk zijn.

Timmermans zei dat dit een belangrijk onderwerp is en dat het belangrijk is "dat kwetsbare landen worden geholpen om te reageren op de schade die de klimaatcrisis al heeft veroorzaakt". Demmers: "Dat onderwerp ligt heel gevoelig. Timmermans heeft daar goed voorwerk voor gedaan, maar dat moet nog worden afgerond."

Tweede Kamer-nestor Kees van der Staaij (54) maakte vandaag bekend dat hij de politiek verlaat. Hij kwam 25 jaar geleden namens de SGP als volksvertegenwoordiger naar Den Haag. Dat was vijf maanden eerder dan Geert Wilders, die in augustus 1998 voor de VVD in de Tweede Kamer kwam. Van der Staaij lichtte zijn vertrek toe:

Van der Staaij was destijds "een groentje" van 29 jaar, dat het belangrijk vond om het vooroordeel van de SGP als oudemannenpartij te doorbreken. Hij stelde zich open en sociaal handig op en werd al snel populair bij collega-Kamerleden van andere partijen.

In 2010 volgde hij Bas van der Vlies op als partijleider. Hij zei daarbij dat hij de inhoudelijke koers niet zou wijzigen en dezelfde streng-christelijke principes zou blijven aanhangen. Maar de mediastrategie van de SGP veranderde meteen bij zijn aantreden.

Waar zijn voorganger aanvankelijk nog wat huiverig was om op te treden voor televisie - volgens een deel van de orthodoxe achterban een duivels apparaat - begon Van der Staaij meteen videoblogs te maken en te twitteren.

Hij ontpopte zich ook tot regelmatige gast in talkshows, waar veel interesse bestond voor zijn grote staatsrechtelijke kennis. En dit jaar verscheen hij zelfs in het eerste spotje van de SGP ooit in de Zendtijd voor Politieke Partijen.

Van der Staaij wordt vaak aangeduid als het "staatsrechtelijk geweten" van de Tweede Kamer. Hij is wars van politieke spelletjes en probeert elk onderwerp 'zuiver' te benaderen, op basis van de wetten en regels van de rechtsstaat.

Mede daarom werd hij ook gevraagd als voorzitter van twee werkgroepen: een over de herziening van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer en een over de versterking van de positie van de Tweede Kamer.

Tegenover alle lof voor zijn kennis en kunde staat ook kritiek. Van der Staaij, die lid is van de Oud-Gereformeerde Gemeenten, verdedigt vanuit zijn religieuze overtuigingen standpunten die veel mensen als kwetsend en discriminerend ervaren.

Zo zei hij ooit op een vraag over abortus dat de kans dat vrouwen zwanger raken na een verkrachting heel klein is en stuurde hij een ingezonden brief naar The Wall Street Journal waarin hij uithaalde naar het Nederlandse euthanasiebeleid.

Hij noemde de islam een bedreiging en was een van de prominente ondertekenaars van de Nederlandse versie van een Amerikaans anti-lhbti-pamflet, dat stelde dat homoseksuelen en transgenders van hun geaardheid kunnen genezen. Dat sloot volgens hem aan bij "de bijbelse noties over huwelijk, gezin en seksualiteit".

Op de SGP-site zegt Van der Staaij dat zijn drijfveer is om "vanuit bijbelse waarden en normen herkenbaar en constructief een steentje bij te dragen aan goede besluitvorming"

En het is die constructieve houding van Van der Staaij die vooral lijkt te beklijven. Ondanks zijn soms zeer conservatieve standpunten, bleef hij voor velen het aimabele, betrouwbare gezicht van de SGP.

Zijn onderkoelde humor werd ook zeer gewaardeerd in de Tweede Kamer:

Hij kon het op persoonlijk vlak ook goed vinden met veel politici, onder wie Mark Rutte. In 2012 hadden de twee een gesprek op de achterbank van de dienstauto van de premier, waarna de SGP uitgroeide tot een soort informele gedoogpartner van het kabinet-Rutte I en II.

Rutte roemde Van der Staaij vanmiddag op zijn wekelijkse persconferentie. Hij noemde hem "een man voor wie je de pen even neerlegt als hij het woord voert", iemand die niet met de meute meegaat, maar in staat is zijn eigen keuzes te maken. "Het is een man met enorm veel humor, en je kunt heerlijk met hem roddelen. Ik vind hem echt geweldig."

D66-fractievoorzitter Paternotte zegt op X dat Van der Staaij vaak zijn tegenpool was "en toch wist hij bruggen te slaan waar weinigen die kans zagen".

Volt-leider Dassen vindt het vertrek van Van der Staaij een aderlating. "De Kamer verliest haar staatkundig geheugen (en grappigste Kamerlid)."

Van der Staaij zelf vindt het na 25 "tropenjaren" genoeg geweest. Hij is tot de conclusie gekomen dat "de tijd van gaan voor mij nu is gekomen. " Hij heeft het ambt van volksvertegenwoordiger altijd als een roeping ervaren "maar niet als een roeping voor het leven".

Ook SGP-leider Kees van der Staaij vertrekt uit politiek Den Haag. Hij is het langstzittende Kamerlid. Van der Staaij wordt als lijsttrekker opgevolgd door Chris Stoffer.

25 jaar geleden begon Van der Staaij op 29-jarige leeftijd als volksvertegenwoordiger. In 2010 volgde hij Bas van der Vlies op als partijleider. Onder zijn leiding groeide de fractie weer van twee naar drie zetels.

"Het waren tropenjaren", zegt hij in een verklaring. "Al met al ben ik sterker gaan verlangen naar iets meer luwte, iets meer focus, iets meer leven buiten de opslokkende wereld van de politiek."

Van der Staaij blijft Kamerlid tot na de verkiezingen. Wat hij daarna gaat doen, weet hij nog niet. "Daar wil ik de komende tijd rustig over nadenken. Ik zie ernaar uit om op welke manier dan ook bij te kunnen dragen aan onze samenleving vanuit de waarden waarin ik nog even vurig geloof als toen ik 25 jaar geleden de Kamer mocht binnenkomen."

De nestor van de Tweede Kamer geldt door zijn grote kennis van het staatsbestel als het "staatsrechtelijk geweten". In die rol werd hij ook geregeld gevraagd in talkshows.

Hij is wars van politieke spelletjes en stelt zich graag constructief op. Dat leidde ertoe dat de SGP tijdens de kabinetten-Rutte I en II als informele gedoogpartner werd gezien.

Van der Staaijs opvolger, Chris Stoffer, zal na het reces van de Tweede Kamer meteen de fractievoorzittershamer overnemen. Hij is vijf jaar Kamerlid voor de SGP. Eerder was hij directeur netwerkmanagement bij Rijkswaterstaat. In de driemans-Kamerfractie houdt hij zich bezig met financiën, economische zaken, klimaat, milieu, infrastructuur, sociale zaken en defensie.

Fungerend Kamervoorzitter Dion Graus zei onlangs in een debat dat Stoffer misschien een labradoedel lijkt, maar dat hij in werkelijkheid "een echte terriër" is, die zich ergens in vastbijt en nooit meer loslaat.

Als beginnend Kamerlid noemde hij als zijn speerpunten de achtergestelde positie van eenverdieners (kostwinners) en de zondagsrust. In 2019 sprak hij op een jongerendag van Forum voor Democratie. Hij kreeg toen applaus voor zijn oproep: "Laten we Nederland terugbrengen naar een christelijke natie."

Van een radicale verjonging is met de komst van Stoffer als het nieuwe gezicht van de SGP geen sprake. Van der Staaij wordt in september 55 en Stoffer precies een week later 49 jaar.

De aankondiging van Van der Staaij betekent dat Geert Wilders na de verkiezingen het langstzittende Tweede Kamerlid zal zijn, mits de PVV-lijsttrekker wordt verkozen. Wilders kwam in de Kamer in augustus 1998, vijf maanden na Van der Staaij.

In Noord-Brabant hebben VVD, GroenLinks, PvdA, SP, D66 en Lokaal Brabant een coalitieakkoord bereikt. De provincie is de laatste die een akkoord bereikt na de Provinciale Statenverkiezingen van maart. De grootste partij, de BBB, zit niet in de coalitie.

Eerdere onderhandelingen over een akkoord waren op het laatste moment geklapt, omdat de BBB zich terugtrok. De partij wilde de zogenoemde 'stallendeadline' op een later moment vastleggen dan de andere partijen.

Brabantse melkveehouders moeten voor 1 juli 2024 een emissiearme stalvloer hebben, voor boeren in de rest van het land staat die datum op 1 januari 2028. BBB wil die Brabantse deadline gelijktrekken met het landelijke beleid.

De BBB werd in maart met 11 zetels de grootste partij in de provincie, gevolgd door de VVD (9 zetels) en GroenLinks (4 zetels).

Verschillende partijen willen het akkoord eerst nog voorleggen aan hun leden, voordat de afspraken definitief zijn. Naar verwachting wordt het coalitieprogramma volgende week vrijdag gepresenteerd, op 1 september.

Limburg was op 9 juni de eerste provincie die een coalitieakkoord bereikte. BBB zit in alle provincies behalve Utrecht en Noord-Brabant in het bestuur.

Meerdere partijen in de Tweede Kamer willen uitleg van minister Yesilgöz van Justitie en Veiligheid over de opsporing van klimaatactivisten die in november vorig jaar meededen aan een protestactie op Schiphol. D66, SP, GroenLinks en PvdA hebben Kamervragen gesteld.

175 mensen kregen een schriftelijke waarschuwing van het Openbaar Ministerie waarin stond dat ze een misdrijf hadden begaan. Ze kwamen er dit keer mee weg, maar dat ging bij een eventuele volgende demonstratie op het terrein van de luchthaven niet meer op, aldus het OM.

Zeker zeven mensen houden bij hoog en bij laag vol dat ze op de dag van die klimaatactie helemaal niet op Schiphol zijn geweest, onder wie oud-Greenpeace-directeur Anne Schoenmakers en bestuurskundige en campagnestrateeg Kirsten Verdel. Een achtste persoon zegt dat niet, maar wil bewijs voor de aanname dat hij er was.

Verdel zegt dat ze van het OM en de Koninklijke Marechaussee hoorde dat marechaussees met foto's van deelnemers in de hand op sociale media naar likes zijn gaan zoeken bij berichten over de demonstratie. "De profielfoto's van deze mensen zijn met die van demonstranten vergeleken", vermoedt Verdel. Verdel en Schoenmakers kregen bij een bezoek aan de marechaussee een foto van een demonstrant te zien die niet op hen leek.

De demonstranten reden bij de actie met fietsen het Schipholterrein op:

Voor Schoenmakers geldt dat ze expres was weggebleven bij de actie, omdat ze twee maanden eerder was vertrokken bij Greenpeace. "Ik koos er daarom bewust voor om niet bij de actie aanwezig te zijn. Ik bracht die dag door met mijn gezin en een vriendin."

Ook Verdel was er naar eigen zeggen niet. De vrouw op de foto die de marechaussee deze week aan haar toonde, was naar schatting tien jaar ouder dan zijzelf en had blond haar in plaats van bruin. "Ik schoot keihard in de lach: ik zag een mevrouw die in de verste verte niet op mij leek."

Belangrijker nog is volgens haar dat zij kan bewijzen dat ze op de bewuste dag met haar kinderen naar een speeltuin en een bruiloft was. Ze kan dat met getuigen en betaalbewijzen aantonen.

Het OM gaf de marechaussee vorige maand opdracht om uitgebreid onderzoek te doen naar wat er misging bij mensen die ten onrechte een waarschuwingsbrief kregen. "Als mensen inderdaad niet aanwezig waren, dan is dat betreurenswaardig en zullen er excuses volgen."

Verdel werd afgelopen maandag door de marechaussee gebeld of ze de volgende ochtend op gesprek kon komen met bewijs dat ze niet op Schiphol was geweest. In dat gesprek kreeg ze te horen dat ze geen verdachte was. Desondanks blijft haar naam als "betrokkene" in bestanden van opsporingsdiensten staan.

Verdel is bang dat ze daar vroeg of laat last van kan krijgen. Bijvoorbeeld als ze naar het buitenland gaat of als instanties in Nederland gegevens over haar opvragen.

Kamerleden willen nu opheldering van de minister over de opsporingsmethode die de marechaussee heeft gebruikt en de betrouwbaarheid daarvan. Ook willen ze weten of er gezichtsherkenningssoftware is gebruikt.

De Kamerleden Ellemeet (GroenLinks) en Mutluer (PvdA) willen verder weten waarom "onverdachte burgers zonder enige vorm van proces als daders van een strafbaar feit worden aangemerkt". Hun collega's Sneller (D66) en Temmink (SP) zijn benieuwd of de opsporingsdiensten de gehanteerde methode vaker inzetten.

Minister Yesilgöz zei na afloop van de ministerraad dat ze niets over de zaak kan zeggen, omdat die wordt onderzocht.

Demissionair minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken vindt het "een enorme eer" dat hij de Nederlandse kandidaat is om Eurocommissaris in Brussel te worden. Hij benadrukt dat hij de functie nog niet in de zak heeft. Dinsdag heeft hij een gesprek met voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Behalve de Europese Commissie moet het Europese Parlement zich nog over zijn benoeming uitspreken. Daarbij wordt nog bekeken of Hoekstra dezelfde portefeuille krijgt als Frans Timmermans, die lijsttrekker van de combinatie GroenLinks/PvdA is geworden en daarvoor zijn functie in Europa opgaf.

Timmermans hield zich vooral bezig met klimaat en binnenkort is de grote, jaarlijkse internationale klimaattop, dit keer in Dubai. Hoekstra zou het een voorrecht vinden om daar een bijdrage aan te leveren.

Hij noemt klimaat een van de grote thema's van deze tijd. "We hebben het er allemaal thuis en op het werk over. Ik heb me ermee beziggehouden in mijn eerdere functie als minister van Financiën en zeker ook in mijn huidige functie als minister van Buitenlandse Zaken."

Hij vindt het lastig om als minister van Buitenlandse Zaken te vertrekken, terwijl de oorlog in Oekraïne voortduurt. "Maar niemand is onmisbaar, zeker ik niet", zegt hij. Hij wijst erop dat premier Rutte en minister Ollongren van Defensie er nog zijn en dat het kabinet "vol zal doorgaan met dit thema".

Demissionair minister Kaag feliciteerde Hoekstra vanmorgen. Zij steunt zijn kandidatuur, maar zegt ook dat het geen geheim is dat haar partij D66 als pro-Europese partij ook interesse had in de post.

"Wij hebben een aantal krachtige bewindspersonen. Kijk naar het profiel van onze lijsttrekker Rob Jetten, wat hij doet op klimaat, naar Kajsa Ollongren, Hans Vijlbrief, ikzelf ook", aldus de minister van Financiën.

Door zijn brede ervaring is demissionair minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken de juiste persoon om Frans Timmermans op te volgen als Eurocommissaris in Brussel. Dat zei premier Rutte voor de camera van de NOS.

"Ik denk dat hij een goede kandidaat is. Ik heb daar de afgelopen dagen intensief over geconsulteerd binnen het kabinet en in Brussel en dit was mijn conclusie." Hij noemt Hoekstra "zeer breed en vaardig met financiën en Buitenlandse Zaken".

Er was een Nederlandse vacature ontstaan in Brussel nadat Timmermans zijn ontslag had ingediend om als lijsttrekker van PvdA/GroenLinks mee te kunnen doen aan de komende Tweede Kamerverkiezingen. Timmermans was vicevoorzitter van de Europese Commissie en belast met de Europese Green Deal. Het is nog niet bekend welke portefeuille Hoekstra krijgt.

Is het vertrek van een vicepremier om dat gat op te vullen niet een te grote opoffering? "Je hebt het liefst geen verandering in je team", stelt Rutte. "Maar we hebben te maken met een belangrijke vacature en met Frans Timmermans die naar Den Haag komt."

Op de vraag of het verantwoord is om nu, ten tijde van de oorlog in Oekraïne, de minister van Buitenlandse Zaken te laten vertrekken, antwoordt Rutte dat het gaat om een cruciale post in Brussel. "Er zijn belangrijke onderwerpen waarover internationaal vergaderingen gepland staan. Er zijn nadelen, maar het voordeel is dat hij ze snel kan oppakken."

Het is de vraag hoe Hoekstra nu ligt in Brussel. In 2020, midden in de coronacrisis, botsten Rutte en hij met Zuid-Europese landen over de coronasteun vanuit Brussel. Later kwam Hoekstra daarvan terug en zei hij dat Rutte en hij niet empathisch genoeg waren geweest. Volgens de demissionair premier ligt de kwestie inmiddels ver in het verleden. "Volgens mij is dat al gladgestreken en wordt hij als minister van Buitenlandse Zaken zeer gerespecteerd."

Rutte kon niet zeggen of Hoekstra een jaar aanblijft, tot de vorming van een nieuwe Europese Commissie na de verkiezingen van juni 2024, of misschien langer in Brussel blijft. "Dan regeer ik over mijn graf heen. Ik kan niet meer overzien dan dit kabinet."

Over de opvolging van Hoekstra zei hij: "Het ligt voor de hand dat Hoekstra's positie snel wordt vervuld en dat iemand van het CDA vicepremier wordt." Of er al iemand klaarstaat in de coulissen wilde Rutte niet zeggen. "Het gaat even tijd kosten."

De afgelopen dagen gingen veel namen rond voor de opvolging van Timmermans in Brussel. Zo werden D66-ministers Kaag (Financiën) en Ollongren (Defensie) genoemd. "Ik heb veel namen in de krant gelezen, daar ga ik allemaal niet op in."

Het demissionaire kabinet gaat minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken voordragen als nieuwe Eurocommissaris. Morgen na de vergadering van het kabinet wordt de voordracht bekendgemaakt. De Britse krant Financial Times maakte als eerste melding van het nieuws.

Er is een vacature voor een Nederlandse Eurocommissaris na het vertrek van Frans Timmermans. Die diende deze week zijn ontslag in, omdat hij bij de Tweede Kamerverkiezingen lijsttrekker wordt van de combinatie PvdA/GroenLinks. Timmermans was vicevoorzitter van de Europese Commissie en belast met de Europese Green Deal. Het is nog niet bekend welke portefeuille Hoekstra krijgt.

De naam van CDA'er Hoekstra ging al enige tijd rond, net als die van D66-kopstukken Kaag en Ollongren. Premier Rutte zei dinsdag dat het kabinet "echt even de tijd neemt" voor de keuze.

Hoekstra is in het sinds vorige maand demissionaire kabinet minister van Buitenlandse Zaken en vicepremier namens het CDA. Bij de Kamerverkiezingen van 2021 was hij ook lijsttrekker van het CDA, maar in die rol keert hij niet terug.

Eerder was hij onder meer minister van Financiën, Eerste Kamerlid en consultant bij adviesbureau McKinsey.

Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp keert na november niet terug als Kamerlid. Op X (voorheen Twitter) zegt ze dat ze zich niet opnieuw verkiesbaar stelt. Bergkamp zit elf jaar in de Tweede Kamer voor D66. Sinds maart 2021 is ze Kamervoorzitter. Ook aan haar voorzitterschap komt na de verkiezingen dus een eind.

In een toelichting schrijft ze dat een nieuwe politieke fase aanbreekt. "Daarom vind ik dat het voor mij nu tijd is voor iets nieuws." Bergkamp voegt eraan toe dat ze haar partij al op 26 juli heeft laten weten dat ze niet wil terugkeren. Ze benadrukt dat ze voorzitter werd in een turbulente tijd en dat onder haar leiding meer is geïnvesteerd in de ondersteuning van Kamerleden. Ook zijn de stemmingen nu op meer voorspelbare tijden, schrijft ze.

Bergkamp vult aan dat het werken aan de sociale veiligheid nu hoog op de agenda staat en dat het belangrijk is dat klachten van ambtenaren over een onveilige werksfeer serieus worden genomen. "Bij ernstige signalen moet dit, zoals in elke organisatie, ook kunnen leiden tot een onafhankelijk onderzoek."

Dat laatste lijkt een verwijzing naar het onderzoek dat het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer heeft ingesteld naar mogelijk grensoverschrijdend gedrag door oud-Kamervoorzitter Arib. Op de manier waarop het dagelijks bestuur, en met name Bergkamp, dat onderzoek aanpakt kwam van veel kanten kritiek.

In haar toelichting wijst Bergkamp er ook op dat het vertrouwen in de politiek laag is en dat haar dat pijn doet, omdat ze ziet hoe hard Kamerleden werken. "Met liefde voor de inhoud en vakmanschap."

Ze voegt toe dat de kritiek niet kan worden genegeerd. "Nadat de grens qua omgangsvormen in het debat jarenlang was opgeschoven, hebben we gelukkig gezamenlijk een streep in het zand getrokken." Ze vraagt om "een diepgaande reflectie en wellicht verdere aanpassing van onze cultuur en werkwijze. Ik hoop dat de volgende Tweede Kamer zich die ruimte gunt."

Voordat Bergkamp voorzitter werd, voerde ze als Kamerlid onder meer het woord over langdurige zorg en familierecht. Daarvoor was ze voorzitter van lhbti-belangenorganisatie COC en directeur bij de Sociale Verzekeringsbank.

Lucille Werner komt na de verkiezingen niet terug in de Tweede Kamer. Het CDA-Kamerlid zegt op X dat ze haar missie om de positie van mensen met een handicap te verbeteren na november zal voorzetten, maar dan vanuit een andere rol.

Werner kwam in maart 2021 als een van de weinige CDA-nieuwelingen in de Kamer. Ze stond op de tiende plaats op de kandidatenlijst. Daarvóór was zij al bekend als tv-presentatrice. Zo was ze van 2005 tot 2014 het gezicht van het tv-programma Lingo.

Werner is verder de bedenker van de 'Mis(s)-verkiezingen', waarbij een miss met een handicap wordt gekozen. Zij had ook naam gemaakt als ambassadeur van organisaties van mensen met een functiebeperking. Door zuurstofgebrek bij haar geboorte is Werner zelf slecht ter been.

Op X zegt ze dat ze aanvankelijk vier jaar in de Kamer wilde blijven. Maar nu er vervroegde verkiezingen komen, stopt ze eerder. Als Kamerlid voerde Werner behalve over het gehandicaptenbeleid onder meer het woord over media en cultuur.

Tweede Kamerlid Nilüfer Gündogan komt na november niet terug in de Tweede Kamer. Op X (het vroegere Twitter) zegt ze dat ze na de val van het kabinet wist dat de verkiezingen het eind van haar Kamerlidmaatschap zouden betekenen: "In een paar maanden uit het niets een vitale en kansrijke eigen beweging uit de grond stampen, is simpelweg onmogelijk. Hierdoor werd de keuze voor mij gemaakt."

Ze voegt eraan toe dat ze op zoek gaat naar andere manieren om zich in in te zetten in het maatschappelijke en publieke debat.

Gündogan kwam bij de verkiezingen van 2021 in de Kamer voor Volt, maar sinds maart vorig jaar vormde ze een eigen fractie. Volt zette haar uit de fractie na meldingen van grensoverschrijdend gedrag. De rechtbank bepaalde dat die maatregel onrechtmatig was, maar in hoger beroep oordeelde het hof later dat Volt het recht had haar niet langer deel te laten uitmaken van de fractie.

Ook het partijlidmaatschap van Volt werd haar ontnomen. In haar verklaring op X herhaalt Gündogan dat haar ongefundeerde beschuldigingen ten deel zijn gevallen: "Het staatsrechtelijke oordeel van het hof dit jaar doet niets af aan de 'smaad en laster' die zijn geuit om mij te doen bewegen mijn Kamerzetel op te geven. Ik zal het juridisch bewijs hiervoor leveren en daarmee doorgaan tot mijn naam is gezuiverd."

De politiek moet bij de grote klimaatverandering die gaande is de regie nemen en met een langetermijnvisie doorpakken, vindt Frans Timmermans, de nieuwe leider van de samenwerking van PvdA en GroenLinks. Maar mensen moeten zich ook geen apocalyptische verhalen laten aanpraten, aldus Timmermans op een bijeenkomst met leden in Den Haag.

Volgens hem zijn we "in een tijd geraakt waarin we door ons eigen handelen de overleving van onze eigen soort in gevaar brengen". Dat is vermijdbaar, maar alleen "als de politiek nu gaat bijsturen", stelde Timmermans. Dat bijsturen is vooral nodig om de ongelijkheid tussen mensen niet nog groter te maken. Timmermans benadrukte de noodzaak van grote veranderingen, maar waarschuwde ook voor pessimisme. "Laat je niet wijsmaken dat je allemaal het perfecte klimaatleven moet leiden. Stap voor stap kunnen we het aan."

In zijn eerste speech als leider van de samenwerking combineerde hij de klassieke thema's klimaat (GroenLinks) en sociale ongelijkheid (PvdA) veelvuldig, en hamerde op een regierol van de overheid. Om ongelijkheid tegen te gaan moet die gaan aansturen op "herverdelingen op basis van solidariteit". Ook "het kapitaal [moet] nu gaan horen dat ze verantwoordelijkheid moeten nemen".

Volgens Timmermans zijn beide partijen heel goed in 'gelijk hebben', maar op 22 november moeten zij maar eens gelijk krijgen van de kiezer:

Het is de eerste keer dat PvdA en GroenLinks met één lijst meedoen aan landelijke verkiezingen. In de Eerste Kamer vormen de partijen al wel een fractie, maar bij de verkiezingen trokken ze nog apart op. Hoewel de samenwerking van beide partijen officieel nog geen naam heeft, hoorden de leden van PvdA en GroenLinks Timmermans bij herhaling over "Verenigd Links" spreken, een term die hij naar eigen zeggen heeft "gejat van Jesse Klaver".

Niet alleen PvdA en GroenLinks moeten volgens Timmermans nu gaan samenwerken. Dat is volgens hem ook hard nodig voor en met meer partijen. Om iets te bereiken zullen PvdA en GroenLinks als progressieve beweging het vertrouwen in het midden van de samenleving moeten zien te winnen, denkt hij.

"Waar we heel goed in zijn met beide partijen is ontzettend gelijk hebben. Waar we historisch gezien wat minder goed in zijn is gelijk krijgen." En daarvoor is het in zijn ogen de hoogste tijd. "Als je gelijk wil krijgen moet je aan de macht." Hij noemt macht "geen vies woord", maar een "instrument om datgene te doen voor de mensen die jou nodig hebben." "Voor 22 november moeten we voor elkaar krijgen dat we niet alleen gelijk hebben, maar ook krijgen."

Eurocommissaris Maros Sefcovic neemt de komende tijd de verantwoordelijkheid voor de Green Deal over van Frans Timmermans. Dat heeft commissievoorzitter Von der Leyen bekendgemaakt. De klimaatportefeuille komt tijdelijk in Sefcovic' handen, nu Timmermans zijn ontslag heeft ingediend als Europees Commissaris. Hij is vandaag door de leden van de PvdA en GroenLinks officieel gekozen tot lijsttrekker.

Von der Leyen prees Timmermans voor zijn "uitstekende bijdrage en sterke persoonlijke betrokkenheid". Door zijn optreden zijn er flinke vorderingen gemaakt in de richting van het doel om van de EU het eerste klimaatneutrale continent te maken, zegt Von der Leyen. "Hij heeft bijgedragen aan het vormgeven van veel van de initiatieven van de Commissie, in een echte collegiale stijl."

De opvolger van Timmermans in Brussel zal uit Nederland komen, want de Europese Commissie bestaat uit 27 leden: uit elke lidstaat één. Het demissionaire kabinet heeft nog geen besluit genomen over de vraag wie dat wordt, melden Haagse bronnen.

Demissionair premier Rutte zei vandaag op de jaarlijkse heidag bij het Catshuis dat hij "echt even de tijd neemt" voor een keuze. Hij sluit zichzelf uit als kandidaat. Rutte: "En als we weten wie het is, zal waarschijnlijk ook snel bekend worden welke portefeuille dat is. We hebben daar goed contact over met Ursula von der Leyen."

Er zingen al een tijdje verschillende namen rond, zoals de D66'ers Kaag, Ollongren en Vijlbrief. Ook Wopke Hoekstra en Esther de Lange (allebei CDA) worden genoemd, en met enige regelmaat valt ook de naam van PvdA'er Samsom, nu kabinetschef van Frans Timmermans.

Kaag wilde op de heidag "niet via de media" duidelijk maken of ze interesse heeft in een functie als Eurocommissaris. Ze benadrukte wel dat het voor Nederland goed is "dat we weten dat het een krachtige portefeuille blijft na het vertrek van Timmermans".

Na bijna tien jaar Europese politiek komt er een (voorlopig) einde aan de Brusselse carrière van Frans Timmermans. Nu hij gekozen is als lijsttrekker van de combinatie PvdA/GroenLinks stopt hij als Eurocommissaris. Hij heeft zijn ontslag ingediend bij voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie.

De afgelopen vier jaar stond Timmermans' werkzame leven helemaal in het teken van natuur en klimaat. Hij was verantwoordelijk voor de Green Deal, het ambitieuze plan van de Europese Unie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Vele duizenden pagina's wetgeving loodste hij door de Brusselse instituties.

Website Politico omschrijft Timmermans als 'de piloot' van de EU op weg naar klimaatneutraliteit en schrijft dat de Europese Commissie door zijn vertrek "de luidste stem in de kamer die aanzet tot ambitieuze actie" verliest.

Vriend en vijand roemen die ambitie en zijn voortgang op de dossiers. "Frans houdt echt van de klimaatdiplomatie", zegt Esther de Lange, fractievoorzitter van de Nederlandse christendemocraten in Brussel. Als klimaatonderhandelaar botste ze namens de grootste partij in het Europees Parlement regelmatig met Timmermans, maar ook zij prijst zijn inzet.

Volgens De Lange heeft de vertrekkend Eurocommissaris ook veel te danken aan voorzitter Von der Leyen, die net als zijzelf christendemocraat is. "Zij stelde de kaders van de Green Deal al vast voordat hij Eurocommissaris werd. Ik wil zijn werk absoluut niet relativeren, want dat heeft hij gewoon heel goed uitgevoerd, maar dit moest ook echt gebeuren." Het is een publiek geheim dat de verhoudingen tussen Timmermans en Von der Leyen op zijn best koeltjes zijn.

Veel van de natuur-en klimaatwetgeving is af, maar er speelt in het Europees Parlement nog een aantal gevoelige punten, waaronder de omstreden natuurherstelwet. Dat wetsvoorstel over herstel van de slechte staat van de natuur redde het op het nippertje, maar er moet nog onderhandeld worden tussen de Europese Commissie, de 27 EU-landen en het Europees Parlement. Voor Nederland staat veel op het spel, zegt De Lange. "Het is dus belangrijk dat de klimaatportefeuille van Frans Timmermans in Nederlandse handen blijft."

Maar het is niet zeker dat de nieuwe Nederlandse Eurocommissaris die portefeuille van Timmermans overneemt. Von der Leyen kan ervoor kiezen om de functies en de inhoud van de portefeuilles anders in te delen of tijdelijk helemaal niet in te vullen.

Von der Leyen zegt in een reactie op het vertrek van Timmermans dat Eurocommisaris Maros Sefcovic in ieder geval de verantwoordelijkheid voor de Green Deal overneemt. De klimaatportefeuille van Timmermans komt tijdelijk in zijn handen.

Verder onderstreept Von der Leyen dat Europa dankzij Timmermans' "uitstekende bijdrage en sterke persoonlijke betrokkenheid" flink is gevorderd in de richting van het doel om van de EU het eerste klimaatneutrale continent te maken. Von der Leyen: "Hij heeft bijgedragen aan het vormgeven van veel van de initiatieven van de Commissie, in een echte collegiale stijl."

Met het vertrek van Timmermans valt een gat in de Europese Commissie. Die telt 27 leden, namens ieder EU-land één. Timmermans' opvolger komt dus uit Nederland en het is aan het demissionaire kabinet om iemand voor te dragen bij Von der Leyen. Daarover is nog geen besluit genomen, zei premier Rutte op de jaarlijkse heidag van het kabinet.

Wie het ook wordt, het is maar voor ongeveer een jaar. Volgend jaar juni zijn er Europese verkiezingen, eind 2024 treedt een nieuwe Europese Commissie aan.

De demissionaire regering kan zich niet permitteren al te lang te wachten. In december is de volgende klimaatconferentie in Dubai. De afgelopen jaren onderhandelde Timmermans namens de Europese Unie op die toppen. Jaime de Bourbon de Parme, klimaatgezant van Nederland, zag hem daar opereren. "Timmermans' opvolger heeft een invloedrijke positie om over te nemen", zegt hij.

De Bourbon de Parme noemt de klimaattoppen "de Olympische Spelen voor klimaatdiplomatie", waarbij kennis van zaken op klimaat, geloofwaardigheid en een goed netwerk belangrijk zijn. Timmermans vervulde een actieve politieke rol in de onderhandelingen en zette de toon naast de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry en zijn Chinese evenknie Xie Zhenhua. Timmermans was ook een drijvende kracht voor ambitieuze ontwikkelingslanden, zoals betere samenwerking met Afrikaanse landen."

In Dubai zal Timmermans dus gemist worden, maar als hij slaagt in zijn opzet om premier van Nederland te worden, hoeft hij Brussel niet al lang te missen en kan hij als regeringsleider aanschuiven bij de toppen om over de grote Europese vraagstukken te praten.

Frans Timmermans wordt bij de Tweede Kamerverkiezingen definitief lijsttrekker van de combinatie PvdA/GroenLinks. In een ledenreferendum kreeg hij 91,8 procent van de stemmen. Aan de raadpleging deden een kleine 38.000 mensen mee. Dat is 51,5 procent van de stemgerechtigde leden van de twee partijen.

De verkiezing van de lijsttrekker was een formaliteit, want Timmermans was de enige kandidaat. Mensen die niet voor Timmermans waren, konden voor 'geen van de kandidaten' stemmen.

Timmermans (62) is vicevoorzitter van de Europese Commissie, maar die functie legt hij neer. Eerder was hij onder meer minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en Tweede Kamerlid voor de PvdA.

Vanavond is er een eerste bijeenkomst van Timmermans met de leden van beide partijen.

Het is de eerste keer dat PvdA en GroenLinks samen meedoen aan landelijke verkiezingen. In de Eerste Kamer vormen de partijen al wel één fractie, maar bij de verkiezingen trokken ze nog apart op.

Met zijn partij Nieuw Sociaal Contract zou Pieter Omtzigt bij de komende verkiezingen wel eens hoge ogen kunnen gooien. Toch heeft hij niet de ambitie de grootste partij te worden, uit vrees dat zijn nieuwe partij daarop niet voorbereid is. "Je wil eerlijk zijn naar kiezers: dit is wat ik op korte termijn kan doen", zegt Omtzigt in Nieuwsuur.

Nog voor zijn deelname aan de verkiezingen bekend werd, kwamen peilingen op tientallen Kamerzetels uit voor Omtzigt. Een rooskleurig vooruitzicht, maar Omtzigt wil liever inzetten op "verantwoorde groei".

Wat hij verantwoord vindt, laat hij afhangen van de mensen in zijn team. "Dat gaan we bepalen op het moment dat we de kandidaten hebben. We hebben gesprekken gevoerd met potentiële kandidaten en mensen kunnen zich aanmelden. Een aantal mensen heeft dat vandaag ook gedaan."

Bij de aankondiging van zijn nieuwe partij gaf Omtzigt aan te hebben geleerd van wat er met LPF en Forum voor Democratie gebeurde. Beide partijen wonnen uit het niets veel zetels zonder daar goed op voorbereid te zijn, waarna ze in chaos hun winst verspeelden. "Goede mensen kunnen we wel vinden, maar kunnen we daar ook een team van maken? Dat is de uitdaging waar we de komende weken mee verder gaan."

De politicus noemt geen namen en geen aantallen. "We hebben een lijst, maar die is nog niet zo lang als hij volgens bepaalde peilingen zou moeten zijn."

Vorige maand peilde I&O Research dat Omtzigt zou uitkomen op 46 zetels met een eigen partij. Een recente peiling van Maurice de Hond kwam uit op 27 zetels. "Tot nu toe zijn het fictieve peilingen geweest", zegt Omtzigt hierover. "Ik doe niet alsof ze niet bestaan, maar nu wil ik mijn plannen presenteren, kijken hoe dat valt."

Hoe Omtzigt ervoor wil zorgen dat hij niet groter wordt dan hij aankan, beslist hij op een later moment. "We moeten eerst kijken hoe groot die groep is, dan gaan we kijken hoe je de kieslijst inlevert en hoe lang die is."

Een manier waarop Omtzigt ervoor kan zorgen niet te veel stemmen te krijgen, is door niet in alle kieskringen mee te doen. "Dat is een mogelijkheid, maar niet de voorkeursoptie. Op het moment dat je denkt 'dit kan niet', is alles een optie omdat je eerlijk naar je kiezers wilt zijn."

Een van de speerpunten van zijn nieuwe partij is het realiseren van een nieuwe bestuurscultuur. "Dat betekent ook dat je naar jezelf kijkt wat goed bestuur is; weten wat je wel en niet kunt."

Omzigt zegt geen premier te willen worden. Een premierskandidaat heeft hij nog niet. Hij benadrukt dat zijn partij pas twee dagen bestaat en dat de verkiezingscampagne nog alle kanten op kan. "Tegen de tijd dat vragen relevant worden, ga ik ze beantwoorden."

Bekijk hier het hele gesprek met Pieter Omtzigt terug:

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Nederlandse plaatsvervangende ambassadeur op het matje geroepen, omdat Pegida-voorman Edwin Wagensveld afgelopen vrijdag een koran heeft verscheurd bij de Turkse ambassade in Den Haag. Ook een Deense diplomaat wordt ontboden na enkele incidenten met korans, meldt de Turkse staatstelevisie TRT.

Het gesprek heeft vanmiddag plaatsgevonden, zegt het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. De plaatsvervangend ambassadeur heeft toegelicht dat Nederland het verscheuren van de koran een "volstrekt smakeloze" en "bewust provocerende en aanstootgevende actie" vindt. Maar de diplomaat heeft ook benadrukt dat vrijheid van meningsuiting een grondrecht is in Nederland. "Uiteindelijk is het in Nederland aan de rechter om te bepalen of de wet is overtreden, en niet aan de regering."

De weg waaraan de ambassade staat, de Prinsessegracht, was vrijdag enige tijd afgesloten vanwege de actie van Wagensveld. Er waren ook tegendemonstranten.

Demissionair minister Yesilgöz van Justitie noemde vrijdag vóór de actie van Wagensveld het vernietigen van een boek "nogal primitief en sneu". Maar ze voegde eraan toe dat het mag in Nederland. Eerder verhoogde Zweden het dreigingsniveau voor terreur vanwege de koranverbrandingen in dat land. Op de vraag of dat in Nederland ook zou kunnen gebeuren, antwoordde Yesilgöz vrijdag dat dat kan.

Turkije heeft zich vaker uitgesproken tegen het verbranden of verscheuren van de koran. Ook Pakistan veroordeelde de actie van Wagensveld; het ministerie van Buitenlandse Zaken noemde het bewust beschadigen van de koran kwetsend voor alle moslims in de wereld.