Joost Eerdmans wil weer lijsttrekker worden van JA21. Ook het bestuur van de partij ziet hem graag terugkeren. De leden van JA21 moeten de benoeming nog wel goedkeuren: half september is er een algemene ledenvergadering.

De partij heeft nu drie zetels in de Tweede Kamer. Eerdmans' fractiegenoten Eppink en Pouw-Verweij hebben al laten weten dat ze zich niet herkiesbaar stellen. Wel beschikbaar voor de kandidatenlijst is Annabel Nanninga. Zij is nu fractievoorzitter in de Eerste Kamer en in de Amsterdamse gemeenteraad.

In een filmpje op X (voorheen Twitter) zegt Eerdmans dat JA21 voor een radicale omslag in het beleid staat, op het gebied van migratie, stikstof, Europa en klimaat en dat hij voor een kleine overheid is, met lage lasten. Volgens hem moet het "conservatief-liberale geluid" worden gehoord.

Binnen JA21 is het al enige tijd onrustig. In het voorjaar trokken leden aan de bel omdat er volgens hen te weinig democratie was in de partij. Eerdmans erkent in het filmpje dat het "niet altijd fantastisch" gaat: "Een partij oprichten betekent ook tegenvallers, horten en stoten, maar we blijven elkaar vasthouden. Zoals we dat doen in goede tijden, doen we dat ook in minder goede tijden."

Over het vertrek van Eppink en Pouw zegt Eerdmans in De Telegraaf dat hij de twee zal gaan missen en dat ze hun eigen afweging hebben gemaakt. "JA21 klopt nog in hun hart, maar het is een persoonlijk besluit van ze en ik respecteer dat. Er komen en gaan mensen, dat hoort erbij." Volgens Eerdmans hebben meer dan 120 mensen gesolliciteerd naar een plaats op de nieuwe kandidatenlijst en zitten daar zowel jongeren als ervaren bestuurders bij.

Prem Radhakishun wordt geen kandidaat-lijsttrekker van de combinatie PvdA/GroenLinks. De columnist en radio- en tv-maker meldde zich twee weken geleden als uitdager van Eurocommissaris Frans Timmermans. In zijn sollicitatiebrief schreef hij onder meer dat de PvdA geen oog meer heeft voor de uitwassen van het kapitalisme en dat GroenLinks geen aansprekend verhaal heeft.

Bij BNR zei Radhakishun dat hij zaterdag een gesprek met de selectiecommissie heeft gehad en dat die hem te verstaan heeft gegeven dat hij totaal niet aan het profiel voldoet. De commissie draagt hem niet voor als kandidaat en daar legt hij zich bij neer. Hij gaat niet in beroep tegen het oordeel van de commissie.

Radhakishun wilde naar eigen zeggen de menselijkheid terug in de sociaaldemocratie. Hij hoopt dat de nieuwe combinatie alsnog met "een goed verhaal komt en dat de mentaliteit verandert". Bij BNR zei hij: "Als ik op een kapitalistische partij moet stemmen, stem ik liever op de VVD dan op een nep-kapitalist als de PvdA."

Oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA) eist formeel inzage in de beschuldigingen van grensoverschrijdend gedrag aan haar adres. Ook wil ze alle revelante documenten die daarbij horen inzien, bevestigt Arib na berichtgeving van de Volkskrant.

Arib heeft advocaten Geert-Jan en Carry Knoops aangesteld en een officieel verzoek om de stukken te krijgen neergelegd bij Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66). "Ik heb recht op volledige informatie", zegt Arib in de Volkskrant. "Ik wil daarover zelf kunnen beschikken en er ook met mijn advocaten over kunnen overleggen."

Bij de stukken die Arib wil inzien horen twee anonieme brieven waarin ze wordt beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag. Tegen de NOS zegt Arib dat die door Bergkamp en oud-griffier Simone Roos "zijn verzameld om dit onderzoek te legitimeren".

De brieven waren voor het Kamerbestuur aanleiding om een onderzoek te starten. Arib kent de inhoud ervan niet. Ze zei zondagavond in het tv-programma Zomergasten dat ze "tot op de dag van vandaag" niet weet waarvan ze precies wordt beschuldigd en door wie.

Eerdere verzoeken om de stukken te krijgen, zouden zijn afgewezen door degenen die toezicht houden op het onderzoek. Arib is naar eigen zeggen wel een gesprek aangeboden om te horen waar de beschuldigingen over gaan, maar dat wil ze niet. "Mondelinge mededelingen van de onderzoekers over wat er in zou staan, volstaan niet", zegt ze in de Volkskrant.

Arib vertrok vorig jaar november uit de Tweede Kamer, kort nadat bekend was geworden dat het dagelijks bestuur van de Kamer een onderzoek naar haar wilde beginnen. Arib reageerde woedend, zei dat ze door haar opvolger Bergkamp "voor de bus was gegooid" en dat ze via de media van het onderzoek had gehoord.

De "gedelegeerd opdrachtgevers" (wetenschappers van buiten de Kamer die toezien op het onderzoek) zeggen in een reactie tegen de NOS dat Arib de mogelijkheid heeft tot inzage in relevante stukken, inclusief de anonieme brieven. "Echter, de zorgvuldigheid en evenwichtigheid zijn de redenen dat zowel wij als de onderzoekers zeer terughoudend zijn met het verspreiden, verstrekken c.q. rondsturen van informatie, inclusief stukken. Maar alle betrokkenen hebben de gelegenheid om kennis te nemen van voor hen relevante stukken."

Volgens de toezichthouders is de manier waarop de betrokkenen kennis kunnen nemen of inzage kunnen hebben netjes geregeld, "bijvoorbeeld op locatie." Ze voegen eraan toe: "Ook hoor- en wederhoor is vanzelfsprekend met waarborgen omgeven. Dit met inachtneming van de belangen van alle betrokkenen."

De gedelegeerd opdrachtgevers willen nu verder niet inhoudelijk ingaan op de recente berichten. Als het rapport klaar is, zeggen ze zich te willen verantwoorden voor het verloop van het onderzoek. Wanneer dat zal zijn, is nog niet bekend. Het wordt in elk geval na het zomerreces.

Khadija Arib zat van 1998 tot vorig jaar in de Tweede Kamer. Van 2016 tot 2021 was ze voorzitter. In die functie werd ze opgevolgd door Bergkamp. Bij haar vertrek was Arib een van de langstzittende Kamerleden.

Sjoerd Sjoerdsma (D66) stopt na de verkiezingen als Tweede Kamerlid. Zijn besluit om te stoppen heeft hij bekendgemaakt op sociale media. Sjoerdsma zit sinds 2012 in de Tweede Kamer en was buitenlandwoordvoerder en campagneleider voor de partij.

"Het was een grote eer om de afgelopen elf jaar namens D66 Kamerlid te zijn", zegt Sjoerdsma op X, voorheen Twitter. "Ik vertrek optimistisch uit de Kamer", schrijft hij in een brief van twee pagina's. "Ik vertrek ook ómdat ik nog optimistisch en vol vertrouwen ben."

"Ik heb om mij heen gezien dat als je te lang blijft, of met je zetel vergroeit, dat het effect kan hebben op het plezier in je werk", zegt het Kamerlid in een toelichting in het NOS Radio 1 Journaal. "Voor mij is het in de positieve zin van het woord mooi geweest."

Sjoerdsma's vertrek is onderdeel van een reeks. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen, op 22 november, hebben diverse politici hun vertrek uit Den Haag aangekondigd. Ook D66-partijleider Kaag stelt zich niet opnieuw verkiesbaar.

"Het is belangrijk te beseffen dat onze democratie niet onkwetsbaar is", schrijft Sjoerdsma in de brief. Hij noemt "antidemocratische rechtsextremisten in ons parlement" het "betonrot in ons democratisch fundament". Daarmee doelt hij onder meer op Forum voor Democratie. Op de radio noemt hij FvD een partij "die onze democratie niet meer respecteert".

De 42-jarige parlementariër botste in de Kamer regelmatig met de partij. In 2021 dreigde FvD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen richting Sjoerdsma: "Uw tijd komt nog wel, want er komen tribunalen."

Sjoerdsma, die zichzelf omschrijft als "nestor van D66", roept de nieuwe Kamerleden op "het hart" van de democratie te beschermen. "Koester het compromis als een stap vooruit richting je ideaal, en wees compromisloos richting extremisten."

Het verhardende klimaat noemt hij een van "de minder leuke kanten van de politiek". In zijn persoonlijke besluit heeft dat geen rol gespeeld, zegt hij op de radio.

De geboren Eindhovenaar studeerde politicologie en meldde zich daarna aan bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Sjoerdsma werkte vervolgens negen jaar als diplomaat in landen als Sudan, Afghanistan en de Palestijnse Gebieden.

Het buitenland noemt hij in zijn afscheidsbrief "mijn constante". Sjoerdsma hield zich onder meer bezig met mensenrechten. Het is onduidelijk wat hij hierna gaat doen. "Wat mijn volgende stap gaat zijn, ligt nog open."

Oud-Kamervoorzitter Khadija Arib zegt "tot op de dag van vandaag" nog steeds niet te weten waar ze precies van beschuldigd wordt. In het VPRO-programma Zomergasten kwam haar vertrek van vorig jaar ter sprake. Arib stapte in oktober op na beschuldigingen van grensoverschrijdend gedrag.

Arib zat 24 jaar in de Tweede Kamer. Tussen 2016 en 2021 was ze voorzitter. Eind september vorig jaar lekte uit dat het dagelijks bestuur van de Kamer (het presidium) haar onderzocht vanwege grensoverschrijdend gedrag tijdens haar voorzitterschap.

Het presidium had twee anonieme brieven ontvangen. Daaruit kwam het beeld naar voren dat er onder Arib mogelijk sprake is geweest van "een zeer onveilige werkomgeving" voor ambtenaren. Ze zou misbruik hebben gemaakt van haar positie en mensen gekleineerd hebben.

Arib sprak in oktober vorig jaar direct al van een "dolksteek door huidig Kamervoorzitter Bergkamp" en van "aanvallen op mijn waardigheid". In Zomergasten herhaalde ze de kritiek op het onderzoek en de kritiek op Bergkamp:

Ze stelt dat ze voor "een trein gegooid" is terwijl het onderzoek nog steeds niet voltooid is en niets opgeleverd heeft. Ook spreekt ze van een "enorm circus" dat door Bergkamp is opgetuigd terwijl ze "na bijna een jaar nog altijd niet weet wat de precieze beschuldigingen inhouden".

Onder Kamervoorzitters als Verbeet of Weisglas was het "nooit zo gelopen", denkt ze. "Bergkamp had geen bevoegdheid dit onderzoek zo te starten." Ook zegt Arib dat er al voor haar vertrek documenten verzameld werden terwijl ze nog Kamerlid was. "Die stukken wil ik gewoon hebben".

Een woordvoerder van Bergkamp zegt desgevraagd dat de voorzitter niet gaat reageren zolang het onderzoek nog loopt. "Het presidium heeft verschillende brieven aan de Kamer gestuurd met toelichting. Daar laten we het bij."

Volgens Arib heeft de opdracht die ze kreeg om de ambtelijke organisatie van de Kamer te reorganiseren een belangrijke rol gespeeld. Zomergasten-presentator Theo Maassen vroeg of mensen soms meer moeite gehad kunnen hebben met haar omgangsvormen dan ze zelf in de gaten had. Ze kan dat niet zeggen, omdat "tot nu toe alles anoniem is gemeld".

Arib zei verder "nog nooit met deuren gegooid" of "tegen iemand geschreeuwd" te hebben. In de Kamer ontstond vorig jaar onrust over het onderzoek naar Arib. Nadat Bergkamp in een verhit debat namens het presidium verschillende toezeggingen over de onderzoeksopzet had gedaan kreeg ze van kritische fracties het voordeel van de twijfel en kon het onderzoek doorgaan .

Formeel heeft het presidium, het dagelijks bestuur van de Kamer bestaande uit acht Kamerleden, daar geen toestemming voor nodig, maar Bergkamp had na alle ophef behoefte aan steun.

Het is nog onduidelijk wanneer het onderzoek naar Arib is afgerond, zo liet een woordvoerder begin juli aan de NOS weten.

In Zomergasten liet Arib verder doorschemeren dat ze niet denkt aan een terugkeer naar de Tweede Kamer of het kabinet. Maar "politiek is breder dan de Kamer of een partij" aldus Arib, zonder dat concreet werd wat haar plannen op dat vlak kunnen zijn.

Wel is ze nog lid van de PvdA. "Veel leden dragen die partij. Ik heb veel steun gehad van de leden en uit loyaliteit naar hen ben ik nog lid." Niet alleen van partijleden, ook uit de samenleving kreeg Arib de afgelopen maanden steun. Ze zei niet te weten of ze zich zonder dat staande had kunnen houden.

Kamerlid Derk Jan Eppink stelt zich bij de verkiezingen niet opnieuw kiesbaar voor JA21. Dat laat hij weten via X, voorheen Twitter. Hij schrijft dat hij tijdens zijn vakantie tot die "slotsom" is gekomen.

Eppink is de tweede die na de verkiezingen in november niet terugkeert in de driemans-fractie van JA21. Nicky Pouw-Verweij kondigde eerder al aan niet verder te willen als Kamerlid voor JA21. Partijleider Joost Eerdmans blijft achter.

Mede-oprichter van de partij Annabel Nanninga heeft laten weten een plek op de lijst van JA21 te willen voor de Tweede Kamerverkiezingen. In de positie van lijsttrekker zegt zij geen interesse te hebben. Zij is op dit moment fractieleider namens de partij in de Eerste Kamer.

Het is al langer onrustig binnen de partij. In maart schreven JA21-leden in een brief aan het bestuur dat ze zich zorgen maken over een "gebrek aan democratie" binnen de partij. Die brief was ook ondertekend door Eppink en Pouw-Verweij.

Uit het bericht van Eppink wordt niet duidelijk of hij zich aansluit bij een andere partij. Hij schrijft: "Ik vind samenwerking op de rechterzijde erg belangrijk, en wil daartoe oproepen".

Voormalig staatssecretaris en Tweede Kamerlid Mona Keijzer heeft haar lidmaatschap van het CDA opgezegd, bevestigt een CDA-woordvoerder na berichtgeving van RTL Nieuws.

Het CDA-bestuur zegt Keijzer dankbaar te zijn voor haar inzet, maar wil verder niet ingaan op vragen over de breuk. Volgens RTL Nieuws was een eventueel lijsttrekkerschap van de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls de druppel voor Keijzer.

Ze zou daarop kritiek hebben geuit tegenover CDA-voorzitter Hans Huibers, maar die zou haar mening aan de kant hebben geschoven. Ook CDA-minister Hugo de Jonge, met wie Keijzer een moeizame relatie heeft, zou zich sterk maken voor de kandidatuur van Bruls.

Bruls zegt tegen de NOS dat hij niet gesolliciteerd heeft en een lijsttrekkerschap wat hem betreft niet aan de orde is. Hij vindt het jammer dat Keijzer vertrekt.

Keijzer kwam na de verkiezingen van 2017 met ruim 165.000 voorkeursstemmen als tweede binnen haar partij in de Kamer en werd staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat in kabinet-Rutte III. In 2021 werd ze door Rutte uit het kabinet gezet omdat ze zich in het openbaar kritisch had uitgelaten over het coronabeleid, de portefeuille van minister De Jonge.

Voordat Keijzer de landelijke politiek inging was ze onder meer wethouder in Purmerend. In 2012 deed ze voor het eerst een gooi naar het lijsttrekkerschap bij de Tweede Kamerverkiezingen. Die verloor ze toen van Sybrand Buma. In 2020 probeerde ze het opnieuw, maar toen legde ze het af tegen Pieter Omtzigt en Hugo de Jonge.

De laatste werd uiteindelijk gekozen, maar was maar kort partijleider. Daarna schoof de partij Wopke Hoekstra naar voren, die bij de komende verkiezingen niet meer beschikbaar is.

"Mona was tot voor kort een actief CDA-lid en tevens lid van de programmacommissie voor het Europees Parlement. We wensen haar alle goeds toe", zegt het CDA-bestuur.

Ingewijden binnen de partij zijn verbaasd over Keijzers vertrek, omdat ze onlangs nog toetrad tot de commissie die het programma schrijft voor de Europese verkiezingen van volgend jaar.

Vorige maand maakte ze wel bekend het lijsttrekkerschap niet te ambiëren. In die verklaring schreef ze dat het CDA niet meer de volkspartij is waarvan ze 34 jaar geleden lid is geworden. "De partij heeft op verschillende dossiers de verkeerde afslag genomen. Het CDA zit gevangen tussen het progressieve partijkader en een sociaal-conservatief electoraat."

Het CDA maakt 14 augustus bekend wie de nieuwe lijsttrekker wordt.

De Algemene Rekenkamer roept politieke partijen op hun verkiezingsprogramma's vooral simpel te houden.

Volgens waarnemend president van de Algemene Rekenkamer Irrgang moeten partijen vooral goed letten op de uitvoerbaarheid van de programma's. In interviews in de de Volkskrant en in het NOS Radio 1 Journaal roept Irrgang partijen op zich daar nu al goed in te verdiepen.

Partijen die nu aan hun programma's werken schrijven vaak op wat ze willen veranderen in ons land, en komen met voorstellen voor nieuw beleid. "Maar daarbij kunnen ze beter meteen goed kijken naar de uitvoerbaarheid ervan", zegt hij.

Want bij veel plannen komt de uitvoering terecht bij instanties als bijvoorbeeld de Belastingdienst en het UWV. "En die kunnen door problemen met IT-systemen of personeelstekorten de plannen of grote veranderingen mogelijk helemaal niet snel aan", aldus Irrgang.

Hij waarschuwt partijen dus daar goed naar te kijken, voordat er ingrijpende afspraken in een regeerakkoord komen te staan die achteraf niet uitvoerbaar lijken. "In het regeerakkoord staan eigenlijk een soort arbeidsvoorwaarden voor ministers. Als helemaal aan het eind van de formatie, of pas tijdens het wetgevingsproces, een aantal maatregelen niet goed uitvoerbaar blijken, ben je eigenlijk al te laat."

Volgens de waarnemend president van de Rekenkamer leert de ervaring dat het moeilijk is achteraf nog iets te veranderen aan coalitieafspraken.

Irrgang wijst erop dat het bij de vorige formatie bijvoorbeeld misging met de plannen voor de hervorming van de vermogensbelasting. In het regeerakkoord stond toen dat het kabinet inkomsten uit vermogen wilde belasten op basis van werkelijk rendement.

Dat was in zijn ogen niet goed uitgewerkt en bleek op sommige punten niet uitvoerbaar. Staatssecretaris Van Rij (Belastingdienst) gaf dat in een interview in NRC ook toe. Er was aan de formatietafel niet goed gesproken over wat een reëel rendement is.

Irrgang adviseert partijen bij het maken van de programma's bijvoorbeeld van tevoren met uitvoeringsinstanties om tafel te gaan, om te bespreken wat realistisch en uitvoerbaar zou kunnen zijn.

De verkiezingen zijn op 22 november. Irrgang realiseert zich dat er enige tijdsdruk is, maar des te belangrijker noemt hij het om vooral op de uitvoerbaarheid van plannen te letten.

Nederland schort de samenwerking met de centrale overheid in Niger voorlopig op. De reden is de staatsgreep die vorige week door het leger werd gepleegd. De democratisch gekozen president Bazoum werd daarbij afgezet.

Nederland heeft in Niger programma's op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en veiligheid die via de centrale overheid lopen, zoals een gezondheidsproject, een programma voor verbetering van het gevangeniswezen en een bijdrage aan een EU-trainingsmissie voor grensbewakers.

Demissionair minister Schreinemacher en demissionair staatssecretaris Van der Burg waren begin dit jaar in Niger om over illegale migratie te praten. Veel migranten die Sub-Sahara-Afrika naar Europa willen, reizen via Niger. Ook de samenwerking om dat tegen te gaan is voorlopig opgeschort.

Nederland onderzoekt nog of programma's die via de VN of andere organisaties lopen wel kunnen doorgaan.

Coupleider generaal Tiani zei gisteren dat hij Bazoum niet zal laten terugkeren zijn post.

De hoofdredacties van ruim honderd medisch-wetenschappelijke tijdschriften over de hele wereld roepen regeringsleiders en politici in een gezamenlijk commentaar op om het gebruik van atoomwapens uit te sluiten en zo het voortbestaan van de mensheid veilig te stellen.

Ze doen dat ter ondersteuning van de campagne van Internationale Medici ter Voorkoming van Kernoorlog (IPPNW). Die is bedoeld om zowel in het Westen als in Rusland meer bewustwording te creëren over de risico's van een kernwapenoorlog.

"Want nu er 78 jaar geen kernwapen meer is ingezet, is de publieke medische kennis over de langetermijngevolgen na de inzet van zo'n wapen sterk verwaterd", zegt Marcel Olde Rikkert. Als hoofdredacteur van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde heeft hij meegedaan aan de internationale oproep.

"Men kijkt met een naïeve bril naar het gebruik van deze wapens", gaat Olde Rikkert verder, "Alsof de impact beperkt kan worden, wat uiteindelijk niet het geval zal zijn. In de jaren na een atoomexplosie zullen mensen die de directe aanval overleefd hebben op grote schaal allerlei vormen van kanker krijgen. Er zullen mismaakte kinderen worden geboren."

Bij de atoombomaanvallen van de Verenigde Staten op Hiroshima en Nagasaki, die het einde van de Tweede Wereldoorlog markeerden, bleken de langetermijngevolgen nog veel heftiger. In de jaren na het bombardement stierven drie keer zoveel mensen meer aan gezondheidsproblemen dan bij de directe impact zelf.

Vandaag de dag zijn er ongeveer 14.000 kernkoppen op aarde. Een kernwapenoorlog tussen Rusland en de Verenigde Staten zou volgens schattingen van wetenschappers in korte tijd 200 miljoen mensen doden. Door de daaropvolgende nucleaire winter, waarbij door al de opgeworpen fijnstof de zon de aarde niet meer bereikt, zouden de kou en voedseltekorten het einde van de mensheid kunnen betekenen.

In de jaren tachtig wist de organisatie van de Internationale Medici ter Voorkoming van Kernoorlog (opgericht door artsen uit de VS en de toenmalige Sovjet Unie) met hun wetenschappelijk inzichten de leiders aan beide kanten van het IJzeren Gordijn te overtuigen dat een kernwapenoorlog alleen maar verliezers kent.

Sovjet-leider Michail Gorbatsjov erkende achteraf in zijn memoires dat de aanhoudende lobby- en voorlichtingscampagnes van deze internationale artsenorganisatie cruciaal waren voor het beperken van de risico's van een kernwapenoorlog. Ook droegen ze uiteindelijk bij aan het beëindigen van de Koude Oorlog.

"Het is onmogelijk om te negeren wat deze mensen (wetenschappers, red.) zeggen. Want wat zij beweren is onderbouwd met nauwkeurige kennis én een passie om de mensheid te waarschuwen voor het gevaar dat dreigt. In het licht van hun argumenten en de puur wetenschappelijke data die zij op tafel brengen, was er geen ruimte meer voor politieke spelletjes. Geen enkele serieuze politicus heeft het recht om hun conclusies te negeren", aldus Gorbatsjov.

Dankzij deze artsen werden verdragen gesloten om de inzet en verspreiding van kernwapens tegen te gaan. In 1985 kregen de Internationale Medici ter Voorkoming van Kernoorlog de Nobelprijs voor de Vrede.

Bijna dertig jaar later lijkt de wereld terug bij af. Kernwapenverdragen worden niet verlengd. En sinds de Russische inval in Oekraïne heeft president Poetin herhaaldelijk gewaarschuwd dat zijn land beschikt over nucleaire wapens en die indien nodig ook zal inzetten.

Redenen genoeg voor de internationale medische gemeenschap om de succesvolle campagnes van de jaren tachtig nieuw leven in te blazen. Ook nu zijn er volgens Olde Rikkert Russische artsen die zich achter deze campagne scharen.

De grote vraag is of Poetin net zo open staat voor hun argumenten zoals dat het geval was bij Gorbatsjov. Het bekritiseren van de Russische regering, op wat voor manier dan ook, kan al gauw leiden tot sancties en lange gevangenisstraffen.

"Wij zien ook dat het een lastigere discussie is vandaag de dag", zegt Olde Rikkert. "Het is zeker gevaarlijk. Maar ik denk dat de kracht van dokters is dat zij geen politiek bedrijven maar op basis van medische feiten hun punt proberen te maken. En dat punt zal in dit geval zijn dat ook Rusland zich de schade van kernwapenoorlog helemaal niet kan veroorloven, want er blijft voor niemand iets over. Ook niet voor Rusland. Hopelijk kunnen zij met deze boodschap ook in het Kremlin doordringen."

Stephan van Baarle volgt Farid Azarkan op als fractievoorzitter voor Denk in de Tweede Kamer, en hij kandideert zich als lijstrekker voor de komende verkiezingen. "Het is tijd dat een nieuwe generatie opstaat, ook bij Denk", zegt de 31-jarige Van Baarle, die sinds 2021 in de Kamer zit.

Volgens hem wordt uitsluiting het thema van de verkiezingen. "Na de val van het kabinet zijn partijen openlijk xenofoob en vijandig richting minderheden geworden", zegt hij. "In dat politieke klimaat is er een sterk Denk nodig om te strijden voor inclusie en acceptatie."

Van Baarle is sinds de oprichting in 2015 betrokken bij Denk. Hij was onder meer voorzitter van de programmacommissie en beleidsmedewerker in de Tweede Kamer. Ook zat hij vier jaar in de Rotterdamse gemeenteraad.

Azarkan, die vorige week zijn vertrek uit de politiek aankondigde, spreekt zijn steun uit voor Van Baarle. "Zijn bewezen kwaliteiten en ervaring als fractievoorzitter in Rotterdam maken hem uitstekend geschikt voor deze rol."

Of Van Baarle lijsttrekker wordt, is nog niet zeker; er kunnen zich nog andere kandidaten melden. Na de zomer maakt het bestuur de kandidatenlijst bekend.

Op dit moment vormt Tunahan Kuzu samen met Azarkan en Van Baarle de driemansfractie van Denk. Het is nog niet bekend of Kuzu nog een keer op de lijst wil.

Pieter Omtzigt maakt voorlopig nog niets bekend over zijn politieke toekomst. Dat schrijft hij vanavond op X, het voormalige Twitter. "Het nemen van een doordacht besluit en uitstippelen van een pad kost meer tijd dan gedacht", laat het Kamerlid weten.

Half juli gaf Omtzigt, momenteel onafhankelijk lid van de Tweede Kamer, al aan nog enkele weken nodig te hebben om te bepalen of hij een eigen partij opricht, zich aansluit bij een andere partij of uit de politiek stapt. Dat besluit schuift hij nu voor zich uit tot na de zomervakantie, blijkt uit zijn tweet.

De Volkskrant schrijft vanavond dat het populaire Kamerlid al enkele maanden bezig is met het oprichten van zijn eigen politieke partij. De krant meldt dat hij met een groepje van vijf "politieke vrienden" aan zijn eigen beweging werkt. Zo zou er al een verkiezingsprogramma op hoofdpunten in de maak zijn.

Vanwege de hooggespannen verwachtingen zou Omtzigt momenteel veel druk ervaren. Het Kamerlid heeft een grote achterban en wordt gezien als een (potentieel) stemmenkanon. Twee jaar geleden haalde hij als CDA-kandidaat ruim 342.000 voorkeursstemmen, goed voor zo'n vijf zetels.

Afgelopen weekend sloot Omtzigt een terugkeer naar zijn oude partij, het CDA, publiekelijk uit. Vorige maand liet hij weten zich bovendien niet bij de BBB te zullen aansluiten.

Omtzigt was tot juni 2021 Kamerlid namens het CDA. Hij stapte uit de partij vanwege onder meer onenigheid met de partijtop, die hem bewust op een zijspoor gezet zou hebben. Ook kwam uit een interne memo naar voren dat hij door partijgenoten is geschoffeerd en uitgescholden.

In 2021 kreeg hij een burn-out na alle ophef rond zijn persoon en de 'functie elders-kwestie'. In juni zei Omtzigt dat zijn terugkeer naar de Tweede Kamer hem zwaar viel.

De Tweede Kamer telt binnenkort 21 fracties. Kamerlid Olaf Ephraim stapt uit de Groep Van Haga en gaat zelfstandig verder. Dat bevestigt de woordvoerder van BVNL, de partij waarmee Wybren van Haga in november mee gaat doen aan de verkiezingen.

Binnen de driemansfractie is ruzie ontstaan over de lijst. Ephraim schrijft in appjes, die zijn gepubliceerd door journalist Chris Aalberts, dat Van Haga en fractiegenoot Hans Smolders hem niet op de lijst willen hebben en dat hij daarom uit de fractie stapt. Het gaat om appjes in een interne appgroep van BVNL.

Volgens Ephraim mag hij niet op de lijst vanwege zijn verleden in de financiële sector. Hij was als bankier bij Fortis begin deze eeuw betrokken bij 'dividendstrippen', een omstreden manier van beleggen. Van Haga en Smolders zouden bang zijn dat dat verleden tot "controverse" zou kunnen leiden.

In de appjes wijst Ephraim erop dat hij nooit een dagvaarding of iets anders van het Openbaar Ministerie of de toezichthouder heeft gehad over zijn manier van werken.

"Wybren is in 2019 strafrechtelijk veroordeeld wegens drankrijden", schrijft hij. Smolders heeft een veroordeling voor het openbaar maken van vertrouwelijke documenten. "En deze heren gaan mij de maat nemen??? Bespottelijk", meent Ephraim. Hij blijft wel lid van BVNL en wil zich verdedigen op de eerstvolgende ledenvergadering van die partij.

Ephraim was nog niet bereikbaar voor een toelichting op zijn besluit. Zijn voormalig fractiegenoot Smolders zegt dat Ephraim vooral teleurgesteld was over zijn plaats op de lijst. "Hij wilde op nummer twee, maar hij heeft geen monopolie op die plek." Gisteren werd bekend dat Henk Krol, voormalig Kamerlid voor 50Plus, die plek krijgt.

Volgens Smolders, die samen met Van Haga de selectiecommissie vormt, begon Ephraim "te blazen" vanwege zijn lage plek op de lijst. Daarom wilden ze hem helemaal niet meer op de lijst.

Zijn verleden in de financiële sector speelde daarbij zeker mee, zegt Smolders. "Maar ook andere zaken. Daar wil ik niet verder over uitweiden." Smolders komt zelf ook niet op de lijst. Hij kampt met gezondheidsproblemen als gevolg van longkanker.

Ephraim kwam in 2021 in de Tweede Kamer voor Forum voor Democratie, waar hij ook penningmeester was. Na een paar maanden splitste hij zich samen met Van Haga en Smolders alweer af van de partij van Baudet. Directe aanleiding was een poster van Forum, waarin de coronamaatregelen werden vergeleken met de Duitse bezetting van ons land in de Tweede Wereldoorlog.

Kamerlid Henk Nijboer is niet beschikbaar voor een plaats op de gezamenlijke lijst van PvdA en GroenLinks bij de komende verkiezingen. Nijboer, zelf lid van de PvdA, zegt dat hij hoopt op een "fantastisch resultaat" voor links op 22 november, maar dat hij zich ook zorgen maakt over de politieke koers. "De kiezers verdienen Kamerleden die volmondig in de nieuwe samenwerking geloven."

Zelf heeft hij daarover twijfels. "Een brede progressieve volkspartij moet ook de middengroepen aanspreken", schrijft Nijboer. Die voelen zich volgens hem nu veel te weinig vertegenwoordigd door links. Hij pleit voor realiteitszin. "Solidariteit kan niet zonder grip op de grenzen en de aanpak van klimaatverandering vereist meer draagvlak."

Nijboer (40) denkt dat hij in de nieuwe combinatie-fractie op de politieke flank terechtkomt met zijn standpunten. Een rol als criticaster van binnenuit past hem minder dan een plek in de voorhoede van de partij, zegt hij. "Daarom maak ik - met pijn in het hart - plaats."

De Groninger zat elf jaar voor de PvdA in de Tweede Kamer en is daarmee op fractievoorzitter Attje Kuiken na degene met de meeste ervaring. Hij hield zich aanvankelijk vooral bezig met financiële aangelegenheden. Hij was voorzitter van de parlementaire ondervragingscommissie die onderzoek deed naar brievenbusfirma's en de trustsector.

Sinds 2017 is hij woordvoerder volkshuisvesting. Een initiatiefwet van hem en ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis om een eind te maken aan tijdelijke huurcontracten ligt voor goedkeuring bij de Eerste Kamer.

Nijboer zette zich in de Kamer ook nadrukkelijk in voor de bewoners van zijn eigen provincie. Zo voerde hij het woord over de aardbevingsproblematiek en het behoud van de kinderhartchirurgie bij het UMCG in Groningen.

Vorig jaar kwam hij onder vuur te liggen omdat hij als lid van het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, had ingestemd met een onderzoek naar zijn partijgenoot, oud-voorzitter Khadija Arib. Hij trok zich toen terug uit het presidium.

Henk Krol wil terugkeren in de Tweede Kamer. De 73-jarige voormalig lijsttrekker van ouderenpartij 50Plus wordt bij de komende Tweede Kamerverkiezingen de nummer 2 op de lijst van BVNL, de partij van Tweede Kamerlid Wybren van Haga.

Krol kwam in 2011 in de politiek als lid van de Provinciale Staten voor ouderenpartij 50Plus. Daarvoor was hij onder meer bekend als een van de oprichters van de Gay Krant.

In 2012 was Krol lijstrekker van 50Plus bij de Tweede Kamerverkiezingen. De partij haalde toen twee zetels. Een jaar later verliet Krol de Kamer, toen bleek dat hij in zijn tijd bij de Gay Krant verzuimd had de pensioenpremies voor zijn personeel te betalen.

In 2014 keerde Krol weer terug in de Kamer voor 50Plus, in eerste instantie als vervanger van een ziek Kamerlid en later als permanent Kamerlid. In 2017 leidde Krol 50Plus bij de verkiezingen naar vier zetels. In 2020 vertrok hij bij 50Plus vanwege een slepend intern conflict.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 veroverde Krol met zijn eigen Lijst Henk Krol geen zetels. Nu waagt Krol dus een nieuwe poging met de partij van Van Haga.

Krol zegt in een persbericht zich in te willen zetten voor ouderen en hun pensioenen. Van Haga noemt Krol "de stem van de vergeten ouderen in Nederland".

Mocht het CDA nog hoop hebben dat Pieter Omtzigt terugkeert, dan kan die hoop vandaag definitief de prullenbak in. De populaire politicus gaat niet meer aan de slag voor de christendemocraten, zegt hij naar aanleiding van berichtgeving van het AD.

Dus blijft de grote vraag: wat gaat hij dan wél doen? Een eigen partij, aansluiten bij een andere partij, of vertrekt hij uit de politiek? Onze politiek commentator Nynke de Zoeten vertelt vanavond in onze uitzending wat de CDA-afwijzing betekent.

Voor het dertigste weekend op rij protesteren Israëliërs tegen de regering. Ze zijn boos over controversiële hervormingen die het kabinet van premier Netanyahu wil doorvoeren. De politiek wil de macht van rechters inperken, en de macht van het parlement vergroten. Dat is ondemocratisch, vinden veel Israëliërs. Israël-correspondent Nasrah Habiballah vertelt over de protesten van vandaag.

De macht van rechters beperken is een wens van veel orthodoxe Israëliërs. Maar waarom vinden zij dat een goed idee? En wat vinden ze van de massale protesten als gevolg van hun plannen?

Vorige maand brak in Oekraïne de Kachovka-dam door, met verwoestende overstromingen tot gevolg. De gevolgen van de dijkdoorbraak zijn zicht- en voelbaar in grote delen van de provincies Cherson en Zaporizja. Onze verslaggever Gert-Jan Dennekamp reisde langs de oude én nieuwe oevers van de Dnjepr-rivier.

Op ons YouTube-kanaal verscheen vandaag een uitgebreid verslag van de reis die we maakten door Oekraïne:

Pieter Omtzigt keert niet terug naar zijn oude partij, het CDA. Dat schrijft hij naar aanleiding van een bericht van het AD. Die krant meldt dat het CDA deze week een verzoeningsbrief naar het Kamerlid heeft gestuurd met het verzoek om een gesprek over een eventuele terugkeer. Maar Omtzigt gaat daar dus niet op in.

"Het boek bij het CDA is dicht, zoals vaker gezegd, en blijft dicht", zegt zijn woordvoerder. Omtzigt voegt daar op Twitter aan toe: "Maar natuurlijk blijf ik graag met alle partijen samenwerken om mijn ideeën en idealen voor Nederland te verwezenlijken."

Een woordvoerder van het partijbestuur van het CDA zegt niets toe te voegen te hebben aan wat er eerder is gezegd over de kwestie. "De deur staat voor Pieter altijd open." De partij wil graag een streep onder het verleden zetten en kijken of samenwerking mogelijk is, omdat CDA en Omtzigt grotendeels hetzelfde gedachtengoed hebben.

Binnenkort wil Omtzigt bekendmaken hoe hij zijn politieke toekomst voor zich ziet. Aansluiten bij een bestaande partij ligt daarbij niet voor de hand. Mogelijk begint hij een eigen partij. Het kan ook dat hij de Haagse politiek vaarwel zegt.

Omtzigt was tot juni 2021 Kamerlid namens het CDA. Hij stapte op vanwege de manier waarop hij door zijn partij was behandeld, Door zijn zelfstandige optreden lag hij slecht in de fractie, hij zou zijn uitgemaakt voor "gestoord" en "labiel".

In het vorige kabinet (met het CDA) kwam hij regelmatig ter sprake. In de formatie van het kabinet-Rutte IV werd er zelfs gesproken over een 'functie elders' voor Omtzigt. Sinds zijn vertrek uit de CDA-fractie is hij onafhankelijk Kamerlid.

Mirjam Sterk wil geen lijsttrekker van het CDA worden bij de komende Tweede Kamerverkiezingen. Dat zei ze vanavond in het NPO Radio 1-programma Dit is de Dag.

"Ik heb er heel kort over nagedacht, of ik het zou willen", zei Sterk in de uitzending. Ze heeft echter andere ambities: ze wil zich blijven inzetten voor de provincie Utrecht, waar ze nu anderhalfjaar gedeputeerde is. "Ik denk aan het landelijke gebied waar ik ook verantwoordelijk voor ben. Daar wil ik graag voor gaan."

Sterk stelt bovendien niet beschikbaar te zijn als Kamerlid voor het CDA, een functie die ze tussen 2002 en 2012 bekleedde. Over de laatste peilingen, waarin haar partij nog maar zo'n 5 zetels haalt, zei ze: "Ik denk dat we realistisch moeten zijn en ons niet meer moeten beschouwen als een bestuurderspartij die overal meedoet, maar als een partij die een relatief kleine maar belangrijke rol speelt in Nederland."

Wie lijsttrekker Wopke Hoekstra opvolgt en zich kandidaat stelt om bij de christendemocraten de kar te trekken, is nog niet duidelijk. Hoekstra gaf kort na de val van het kabinet aan dat hij niet beschikbaar is om de partij te leiden. Hij voelt zich naar eigen zeggen "meer bestuurder dan beroepspoliticus". Ook Hugo de Jonge, nu minister voor Volkshuisvesting, zei af te zien van het lijsttrekkerschap.

Hoekstra ging na de vorige verkiezingen het kabinet in als minister van Buitenlandse Zaken, en dat kwam hem op kritiek te staan. Daarom besloot de partijtop van het CDA eerder deze maand dat de volgende partijleider geen minister moet worden, maar voorzitter van de fractie in de Tweede Kamer.

De belangrijkste mogelijke kandidaten die genoemd worden zijn Derk Boswijk, die sinds 2021 in de Tweede Kamer zit voor de christendemocraten, en Henri Bontenbal, die vorig jaar in de Kamer kwam toen Hoekstra bij het kabinet aan de slag ging. Boswijk heeft de portefeuille Buitenlandse Zaken en is woordvoerder op het gebied van stikstof. Bontenbal maakt zich hard voor kernenergie en is gespecialiseerd in energiebeleid en duurzaamheid.

PVV-Kamerlid Lilian Helder vertrekt na de verkiezingen uit de Tweede Kamer. Ze zegt op Twitter dat ze zich "om persoonlijke en inhoudelijke redenen" niet meer verkiesbaar stelt voor de partij van Geert Wilders. Waar ze op doelt, is vooralsnog onbekend.

Helder zit inmiddels dertien jaar in de Tweede Kamer. Bij de laatste verkiezingen in 2021 stond ze op de negende plaats van de PVV-lijst. Ze zegt zich tot haar laatste dag in te blijven zetten voor de politie. Helder is namens de PVV woordvoerder politie, justitie en veiligheid. Voor haar carrière in de politiek was Helder onder meer advocaat.

"Ik wil in de Kamer bereiken wat de mensen op straat graag willen", zegt ze op de website van de Tweede Kamer. 'Ik ben voorstander van het invoeren van minimumstraffen en het beperken van de beslissingsruimte van de rechterlijke macht."

Helder is een van de vele Kamerleden die na de verkiezingen niet meer terugkeren. Afgelopen week nog maakten Sylvana Simons (Bij1) en Farid Azarkan (Denk) bekend de Haagse politiek te verlaten.

In Den Haag wordt met grote belangstelling uitgekeken naar het besluit van Pieter Omtzigt over zijn politieke toekomst. Het onafhankelijke Kamerlid heeft aangekondigd dat hij mogelijk deze week duidelijkheid wil geven, misschien dit weekend, maar in ieder geval voor hij volgende week op vakantie gaat. In veel peilingen wordt hem een glansrijke verkiezingsuitslag toegedicht als hij met een eigen partij meedoet in november.

Omtzigt (49) heeft grofweg drie keuzemogelijkheden: hij stopt, hij sluit zich aan bij een partij of hij begint zijn eigen partij. Die laatste optie lijkt op dit moment het meest voor de hand te liggen, maar daar zitten wel een paar haken en ogen aan. In één keer heel groot worden, is een risico. Dat loopt meestal niet goed af, leert de geschiedenis.

In 2021 kreeg Omtzigt een burn-out na alle ophef rond zijn persoon en de 'functie elders-kwestie'. Zijn terugkeer in de Kamer na zestien weken viel hem zwaar, zei hij in juni. Hij klaagt voortdurend over het gebrek aan ondersteuning en de beperkte spreektijd die hij heeft als 'afsplitser', maar volgens mensen om hem heen zit hij de laatste tijd beter in zijn vel.

Begin deze maand noemde hij de val van het kabinet "een mooie kans op een frisse start voor Nederland". Dat lijkt niet te wijzen op een terugtreden uit de politiek. Hij kan een factor van betekenis worden; twee jaar geleden haalde hij ruim 342.000 voorkeursstemmen, goed voor zo'n vijf zetels. Nu zou hij volgens peilingen op nog veel meer stemmen kunnen rekenen.

Verschillende bestaande partijen zouden de ex-CDA'er graag op hun kieslijst hebben. Ze roemen zijn werklust en dossierkennis en hoe hij het als zijn taak ziet om de regering te controleren. Maar met een eigen partij zien ze hem vooral als electorale concurrent: hij kan een hoop zetels wegsnoepen. BBB en JA21 flirten openlijk met hem, en ook bij het CDA zijn er veel mensen die zijn terugkeer zouden verwelkomen.

De overeenkomsten met de BBB van Caroline van der Plas zijn op het eerste gezicht groot. Beiden zijn populair onder kiezers die hun vertrouwen in de politiek zijn kwijtgeraakt. Maar in tegenstelling tot Van der Plas en haar agrarische achterban is Omtzigt zeer kritisch over de grootschalige veehouderij en het dierenwelzijn daar. Zijn woordvoerder sloot onlangs uit dat hij zich aansluit bij een andere partij.

Als Omtzigt doorgaat, dan doet hij dat met zijn eigen verhaal. Dat staat grotendeels in het boek dat hij schreef: Een nieuw sociaal contract. Het kan als basis dienen voor het verkiezingsprogramma van zijn partij, maar de tijd dringt.

Omtzigt moet uiterlijk op 28 augustus een naam voor die partij registreren. Verder moet hij, net als alle andere nieuwe partijen, per kieskring 30 steunbetuigingen binnenhalen en een waarborgsom van ruim 11.000 euro storten. Gezien zijn populariteit moeten die steunverklaringen geen probleem zijn en ook de waarborgsom niet. Er bestaat een steunfonds Groep Omtzigt, waar de laatste tijd veel giften binnenkomen.

De grootste uitdaging wordt het opstellen van een betrouwbare kandidatenlijst, met zo min mogelijk opportunisten. Ook andere partijen zijn naarstig op zoek naar nieuwe, frisse talenten. De spoeling wordt daardoor wel erg dun. De kandidatenlijst moet op 9 oktober zijn ingeleverd bij de Kiesraad.

Omtzigt zal kritisch zijn op mensen die zich bij hem melden. Maar als de lijst erg kort wordt, bestaat het gevaar dat hij meer zetels haalt dan er kandidaten zijn. Volgens de Kieswet gaan die zetels dan naar andere partijen.

Het zou nog een optie kunnen zijn om met een beperkte lijst mee te doen, niet in alle twintig kieskringen. Dan kan er dus niet overal in Nederland op de partij van Omtzigt worden gestemd. Dat verkleint het risico dat de partij al bij de eerste verkiezingen aan zijn eigen succes ten onder gaat.

Er zit dan nog wel een kleine adder onder het gras: het is in Nederland mogelijk om niet in je eigen gemeente, maar ergens anders te stemmen. Het zou ertoe kunnen leiden dat Omtzigt-fans massaal een kiezerspas aanvragen en op 22 november naar een regio reizen waar hun favoriet wel op het biljet staat.